Κάθε χρόνο, στις 28 Οκτωβρίου, επιστρέφουμε σε μια από τις σημαντικότερες στιγμές της νεότερης ελληνικής Ιστορίας. Θυμόμαστε τον πόλεμο, την Κατοχή, την Αντίσταση, τους ανθρώπους που έφυγαν για το μέτωπο και εκείνους που έμειναν πίσω, πληρώνοντας το τίμημα της ελευθερίας.

Όμως, η επέτειος δεν είναι μόνο μια αναδρομή στο παρελθόν. Είναι και μια αφορμή να αναρωτηθούμε τι σημαίνει σήμερα να λες «Όχι». Όχι στον φόβο, στην αδικία, στη βία, στην περιφρόνηση της ανθρώπινης αξιοπρέπειας. Όχι στη λήθη, στον εφησυχασμό και στην ιδέα ότι όσα κερδήθηκαν με αγώνες είναι αυτονόητα και δεν κινδυνεύουν ποτέ.

Οι άνθρωποι του 1940 δεν γνώριζαν πώς θα τελείωνε ο αγώνας τους. Γνώριζαν, όμως, ότι υπήρχαν στιγμές που η στάση τους είχε σημασία, ακόμη κι όταν το κόστος ήταν βαρύ. Η ιστορία τους δεν μας καλεί να επαναλάβουμε συνθήματα, αλλά να κατανοήσουμε την αξία της ελευθερίας, της αλληλεγγύης και της ευθύνης απέναντι στους άλλους.

Σε μια εποχή πολέμων, ανασφάλειας και έντονων κοινωνικών αντιθέσεων, το μήνυμα της 28ης Οκτωβρίου παραμένει επίκαιρο. Όχι ως εύκολη επίκληση στο παρελθόν, αλλά ως υπενθύμιση ότι η δημοκρατία και η ειρήνη χρειάζονται καθημερινή φροντίδα, συμμετοχή και σεβασμό.

Οι επέτειοι αποκτούν πραγματικό νόημα όταν δεν περιορίζονται σε μια σημαία στο μπαλκόνι και σε μια παρέλαση. Όταν γίνονται αφορμή να σκεφτούμε τι κοινωνία θέλουμε να παραδώσουμε στα παιδιά μας.

Το «Όχι» του 1940 ανήκει στην Ιστορία. Το χρέος να υπερασπιζόμαστε την ελευθερία και την ανθρώπινη αξιοπρέπεια ανήκει σε κάθε εποχή.