Με την ευκαιρία της έναρξης των παραστάσεων του ευαίσθητου παιδικού έργου της Χριστίνας Ντούμα «ΠΙνελόπη» στο Από Μηχανής Θέατρο, μιλήσαμε με τον σκηνοθέτη της παράστασης Στρατή Πανούριο για το έργο, για την πολυσχιδή καλλιτεχνική του πορεία μέχρι σήμερα και γενικότερα για το θέατρο και τη ζωή του καλλιτέχνη…
Πως ξεκίνησε η συνεργασία σας με την συγγραφέα του έργου Χριστίνα Ντούμα;
Η συνεργασία μου ξεκίνησε ύστερα από πρόσκληση του ηθοποιού και σκηνοθέτη Δημήτρη Μυλωνά να σκηνοθετήσω τις παραστάσεις της παιδικής σκηνής του Από Μηχανής Θεάτρου γι’ αυτή τη σαιζόν. Μια πρόσκληση σαν ένα πολύτιμο δώρο για να συναντήσω την κυρία Χριστίνα Ντούμα και το Θαύμα του Θοδωρή.
Τι κρατήσατε στη θεατρική διασκευή;
Επειδή η αρχιτεκτονική συγγραφής του παραμυθιού είναι πολύ δυνατή και ξεκάθαρη, η θεατρική μας διασκευή βασίστηκε σε πολύ μεγάλο μέρος στο κείμενο του παραμυθιού. Απεικονίσαμε «τρισδιάστατα» θα έλεγε κανείς τους ήρωες της ιστορίας και τις περιπέτειές τους και φωτίσαμε τη δράση με τα υλικά της δημιουργίας μιας παράστασης για νηπιακή ηλικία και πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης.
Έχετε ξανακάνει θέατρο για παιδιά; Είναι πιο δύσκολο το παιδικό κοινό από το ενήλικο;
Έχω αφιερώσει μεγάλο μέρος της ζωής μου, ως ηθοποιός, σκηνοθέτης και συγγραφέας στο θέατρο για όλη την οικογένεια. Ως ηθοποιός ήμουν για αρκετά χρόνια στο Παιδικό Στέκι του Εθνικού Θεάτρου υπό τη διεύθυνση της Κάρμεν Ρουγγέρη επί Καλλιτεχνικής διεύθυνσης του Νίκου Κούρκουλου. Επίσης ως σκηνοθέτης έχω συνεργαστεί με σημαντικούς δημιουργούς, όπως οι συνθέτες Αλκίνοος Ιωαννίδης και Γιώργος Χατζηπιερής και με εξαιρετικούς ηθοποιούς τόσο στην Ελλάδα όσο και στην Κύπρο. Το θέατρο για παιδιά είναι η υπέρτατη τέχνη του θεάτρου κι έτσι πρέπει να αντιμετωπίζεται.
Μπορεί το θέατρο να πολεμήσει και να νικήσει την γενικότερη αντίληψη για την αποφυγή της ορατότητας ανθρώπων με προβλήματα υγείας;
Φυσικά, το θέατρο είναι παιδί της δημοκρατίας και δημόσιος λόγος, οφείλει να φανερώνει στη σκηνή αυτό που άλλοι δεν θέλουν να βλέπουν. Η σκηνή είναι ο καθρέφτης της κοινωνίας μας.
Μιλήστε μας για την εμπειρία σας ως θεατρικός σκηνοθέτης στα προγράμματα των φυλακών.
Από το 2016 έως το 2023 ήμουν ο σκηνοθέτης-εμψυχωτής του καινοτόμου θεατρικού προγράμματος Εθνικού θέατρου, Δημοτικού Θεάτρου Πειραιά, Φυλακών Κορυδαλλού και Γενικής Γραμματείας Αντεγκληματικής Πολιτικής. Στόχος μας ήταν η Επανένταξη μέσω της τέχνης του θεάτρου. Δόθηκε η δυνατότητα στους συμμετέχοντες να βιώσουν τα οφέλη της θεατρικής πράξης, εντός της ιδιαίτερης συνθήκης στην οποία βρίσκονται, όπως είναι το περιβάλλον της φυλακής. Με βασικά ζητούμενα την ανάπτυξη εργαλείων, όπως είναι η δημιουργικότητα, η καλλιέργεια των πνευματικών ικανοτήτων, η δύναμη της αυτό-βελτίωσης και η σημασία της συλλογικότητας, αυτό το πρόγραμμα ξεπέρασε τις προσδοκίες των εμπλεκόμενων φορέων σε σύντομο χρονικό διάστημα, βλέποντας τους κρατούμενους να συμμετέχουν και να επενδύουν με πάθος και αγάπη στη θεατρική πρακτική.
Αποτέλεσμα των συναντήσεων μας ήταν η υλοποίηση πέντε παραστάσεων. Μια παράσταση με βάση το ποίημα του Κίπλινγκ «Αν», η «Τρικυμία» του Σαίξπηρ, «Ο Θάλαμος αρ.6» του Τσέχωφ, τα «Οικόπεδα με Θέα» του Ντέιβιντ Μάμετ και οι «Πέρσες» του Αισχύλου. Αυτά τα οκτώ χρόνια ήταν μια μοναδική εμπειρία ζωής. Το Δεκέμβριο κυκλοφορεί το βιβλίο μου με τίτλο «Πρόβα Ελευθερίας» στο οποίο θα αναφέρομαι στο χρονικό αυτού του ταξιδιού.
Το ταξίδι όμως για την Επανένταξη μέσω της Τέχνης συνεχίζεται. Από το 2023 είμαι υπεύθυνος Πολιτιστικών Δράσεων της ΕΠΑΝΟΔΟΥ, Νομικού προσώπου ιδιωτικού δικαίου για την επανένταξη των αποφυλακιζόμενων, υπό την εποπτεία του Υπουργείου Προστασίας του Πολίτη.
Μετά την Πινελόπη ποια είναι τα επόμενα θεατρικά σχέδιά σας;
Το πρωτότυπο χριστουγεννιάτικο παραμύθι της συγγραφέως Χριστίνας Ντούμα «Το Χαμένο Γράμμα, το Μυστικό Κλειδί και ο Άϊ Βασίλης» μια παράσταση για όλη την οικογένεια με πρεμιέρα στα μέσα Νοεμβρίου και πάλι στο Από Μηχανής Θέατρο.
Περνώντας στο συγγραφικό σας έργο, τι σας ενδιαφέρει να αναδείξετε όταν ξεκινάτε τη συγγραφή ενός βιβλίου;
Η συγγραφή είναι ένα ταξίδι στον εσωτερικό μας κόσμο, θέλω οι αναγνώστες να ταξιδεύουν στην εσωτερική χώρα των συναισθημάτων ενός ήρωα. Έτσι μπορεί να κατανοήσουν το δικό τους ταξίδι μέσα στα συναισθήματά τους.
Ποιό ήταν το πιο πρόσφατο βιβλίο σας;
Επειδή κάθε μεγάλη εποχή χαρακτηρίζεται από μια μεγάλη αλλαγή θέλησα να επιστρέψω στην εποχή που πέρασε με ένα βιβλίο και να της δώσω ένα όνομα: προ ΑΙ Τότε που έπρεπε να σκεφτόμαστε μόνοι μας. Υπήρξε μια εποχή που χανόμασταν και ρωτούσαμε ανθρώπους, το τηλέφωνο έμενε στο σπίτι, οι φωτογραφίες τυπώνονταν, τα χρήματα είχαν βάρος και η αναμονή ήταν μέρος της ζωής. Πριν από το GPS, το SKIP AD, τους αλγόριθμους και την τεχνητή νοημοσύνη, υπήρχε ένας κόσμος λιγότερο εύκολος – ίσως, όμως, πιο ανθρώπινος. Μέσα από προσωπικές ιστορίες, χιούμορ και μικρές καθημερινές μνήμες, παρακολουθώ τη μεγάλη μετάβαση από το προ ΑΙ στο μετά ΑΙ. Τι κερδίσαμε; Τι χάσαμε; Και τι αξίζει να διαφυλάξουμε, τώρα που η τεχνολογία μπορεί να μας οδηγήσει παντού, να απαντήσει σχεδόν σε όλα και να κρατά στη μνήμη της όσα κάποτε έπρεπε να θυμόμαστε εμείς; Το προ ΑΙ δεν είναι ένα βιβλίο εναντίον της τεχνολογίας. Είναι ένα βιβλίο υπέρ του ανθρώπου. Για μια γενιά που έζησε και στις δύο εποχές. Και για την επόμενη, που ίσως χρειαστεί να μάθει ότι δεν είναι όλα όσα αξίζουν στη ζωή μετρήσιμα, προβλέψιμα ή διαθέσιμα με ένα πάτημα στην οθόνη. Γιατί το μεγάλο ερώτημα δεν είναι αν οι μηχανές θα μπορέσουν να κάνουν περισσότερα για εμάς. Είναι: Τι δεν θέλουμε να πάψουμε να κάνουμε μόνοι μας;
Ο κινηματογράφος; Βρίσκεται κάπου στα επόμενα σχέδια σας, μπροστά ή πίσω από την κάμερα;
Είμαι ηθοποιός πρώτα από όλα οπότε κάθε ερμηνεία μπροστά στην κάμερα είναι ευπρόσδεκτη και πολύτιμη. Τώρα, όσον αφορά τη θέση του σκηνοθέτη πίσω από την κάμερα, προετοιμάζομαι για τη διασκευή του μυθιστορήματός μου «Σίγρι ο τόπος των θεών» σε κινηματογραφική ταινία μεγάλου μήκους ελληνογαλλικής παραγωγής. Μια γαλλική κομεντί γυρισμένη στο νησί της Λέσβου και στο Στρασβούργο. Εμπνεόμενος από την επίσκεψη του Γάλλου φιλόσοφου Αλμπέρ Καμύ στο Σίγρι της Λέσβου το 1959, δημιούργησα μια ιστορία στο σήμερα που ξεχειλίζει χιούμορ, έρωτα, λίγες σταγόνες ελληνικής φιλοσοφίας και γεύσεις του ελληνικού καλοκαιριού. Άλλωστε ο Αλμπέρ Καμύ είχε ονομάσει το Σίγρι της Λέσβου ως «ο τόπος των θεών».
Υπάρχει αυτό που ονομάζουμε εξειδίκευση στο επάγγελμα του καλλιτέχνη ή είναι άνθρωπος «παντός καιρού» και καλλιτεχνικού πεδίου;
Είναι πολύ μεγάλο το ταξίδι της ζωής για να μεταμορφωθεί ένας ηθοποιός π. χ σε καλλιτέχνη. Έχουμε μπερδέψει τις έννοιες. Αν φανταστούμε τη γέννηση του καλλιτέχνη τότε θα ήταν ο μάγος της φυλής, ο προφήτης, ο φιλόσοφος, ο οραματιστής. Όλες αυτές οι ιδιότητες δεν έχουν να κάνουν με χρήματα αλλά με αξίες.
Ποιος ρόλος σας καλύπτει περισσότερο καλλιτεχνικά, του σκηνοθέτη ή του ηθοποιού; Ή μήπως του συγγραφέα;
Με τη συγγραφή μπορείς να δημιουργήσεις έναν κόσμο στη φαντασία του αναγνώστη, με τη σκηνοθεσία σαν ένας αρχιτέκτονας δημιουργείς αυτόν τον κόσμο για τους θεατές και ως ηθοποιός βιώνεις ο ίδιος τη δημιουργία ενός κόσμου.
Δώσε μου κάπου να σταθώ και τη γη θα κινήσω είπε ο Αρχιμήδης. Εσείς χρειάζεστε τόπο να σταθείτε για να δημιουργήσετε ή τόπος του καλλιτέχνη είναι το έργο του;
Ο τόπος της δημιουργίας είναι ο ίδιος μας ο εαυτός και η ζωή μας. Οι πράξεις μας. Μπορεί να μιλάει κανείς με ωραίες λέξεις αλλά σημασία έχει τι αφήνεις και ως αποτύπωμα για τους ανθρώπους και τη φύση. Να σας πω το παράδειγμα του μεγάλου Ρώσου συγγραφέα Άντον Τσέχωφ. Ο Τσέχωφ δεν ήταν μόνο συγγραφέας αλλά και γιατρός και ένας πολίτης ο οποίος φύτευε δάση και με τη δική του συμβολή μπόρεσε να βελτιώσει τις συνθήκες διαβίωσης στις φυλακές της Σαχαλίνης.
Κλείνοντας, θα θέλατε να μας μιλήσετε λίγο για τη γενέτειρά σας την όμορφη Μυτιλήνη;
Θα μιλήσω για τη γενέτειρά μου με τα λόγια του μεγάλου μας ποιητή Οδυσσέα Ελύτη:
«Πουθενά σε κανένα άλλο μέρος του κόσμου,
ο ήλιος και η Σελήνη δε συμβασιλεύουν τόσο αρμονικά,
δε μοιράζονται τόσο ακριβοδίκαια την ισχύ τους,
όσο επάνω σε αυτό το κομμάτι της γης που κάποτε,
ποιος ξέρει, σε τι καιρούς απίθανους,
ποιος θεός, για να κάνει το κέφι του,
έκοψε και φύσηξε μακριά ίδιο πλατανόφυλλο
καταμεσής του πελάγους.
Μιλώ για το νησί, που αργότερα,
όταν κατοικήθηκε ονομάστηκε Λέσβος»
Production: “MEDIA WAREHOUSE – GRAND MAGAZINE“
Φωτογράφος: Νίκος Ζαχαρόπουλος
Συνέντευξη: Τάσος Ντερτιλής
Assistant producer – Social Media Manager: Όλγα Ανδιάρη
ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΣΤΡΑΤΗ ΠΑΝΟΥΡΙΟ
Ο Στρατής Πανούριος γεννήθηκε στην Αγιάσο της Λέσβου και είναι ηθοποιός, σκηνοθέτης, συγγραφέας και αφηγητής audiobook. Έχει σπουδάσει υποκριτική και σκηνοθεσία στο Εθνικό Θέατρο της Ελλάδας, συγγραφή θεατρικών έργων στην Εταιρία Ελλήνων Θεατρικών Συγγραφέων και σκηνοθεσία κινηματογράφου στο New York College Athens & University of Greenwich.
Έχει συνεργαστεί ως ηθοποιός, σκηνοθέτης και θεατρικός συγγραφέας με το Εθνικό θέατρο της Ελλάδας, το Εθνικό θέατρο της Κίνας, τον Θεατρικό Οργανισμό Κύπρου, το Μουσείο Μπενάκη, Θεσσαλικό Θέατρο, Δημοτικά Περιφερειακά Θέατρα: Πάτρας, Αγρινίου, Κέρκυρας και Ρούμελης καθώς και με θεατρικούς Οργανισμούς της Αττικής.
Είναι βραβευμένος σκηνοθέτης από την Ελληνική Ένωση Κριτικών Θεάτρου και Παραστατικών Τεχνών για το καινοτόμο θεατρικό πρόγραμμα στις φυλακές Κορυδαλλού (2016 – 2023) και από το Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου Κρήτης για τη μικρού μήκους ταινία «Οι Πατατοφάγοι». Το 2018 βραβεύτηκε ως «Theater Director of the Year» από το αγγλικό περιοδικό Acquisition International.
Επίσης ήταν ομιλητής στο TEDxAthens 2017.
Έχει εκδώσει τα βιβλία: «προ ΑΙ – Τότε που έπρεπε να σκεφτόμαστε μόνοι μας» Εκδόσεις Κουάρκ 2026, τα μονόπρακτα «Επιστρέφοντες Πολίτες» (Κουάρκ) το μυθιστόρημα «Σίγρι, ο τόπος των θεών» (Ηδύφωνο), τα βιβλία αυτογνωσίας «Οι 3 Coaches» (The Law Of Success Publishing), «Η εγγονή της Σταχτοπούτας» (Key Books), «Γιατί σε χώρισε» (Διάνοια) και το μυθιστόρημα «Shakespeare on Mars» που θα επανεκδοθεί στα αγγλικά το 2027.
Από το 2023 είναι υπεύθυνος Πολιτιστικών Δράσεων της ΕΠΑΝΟΔΟΥ (Νομικό πρόσωπο ιδιωτικού δικαίου για την επανένταξη των αποφυλακιζομένων, υπό την εποπτεία του Υπουργείου Προστασίας του Πολίτη).
Μάθετε περισσότερα για το έργο του στο https://stratispanourios.gr/
Διαβάστε περισσότερα για την παράσταση ΠIνελόπη στο παρακάτω link
https://www.grandmagazine.gr/el/article/9943/mia-diaforetikh-pinelopi-sto-apo-mixanhs-8eatro
ΠΗΓΗ: https://www.grandmagazine.gr/el
