Όταν η Λέσβος γίνεται πρωταγωνίστρια στη μεγάλη οθόνη
Από τον «Δάφνι και τη Χλόη» του 1931, τον Αλέκο Αλεξανδράκη και την Κάτια Δανδουλάκη, μέχρι την οσκαρική Ζιλιέτ Μπινός – Ένα ταξίδι στις κινηματογραφικές διαδρομές του νησιού.
Η Λέσβος έχει τη δική της, ξεχωριστή ιστορία στον ελληνικό και διεθνή κινηματογράφο. Τα λιθόστρωτα σοκάκια του Μολύβου, τα παραδοσιακά καφενεία του Σιγρίου, τα πέτρινα σπίτια, τα λιμάνια και τα ιδιαίτερα τοπία της λεσβιακής υπαίθρου έχουν αποτελέσει πηγή έμπνευσης για σκηνοθέτες και παραγωγούς εδώ και σχεδόν έναν αιώνα.

Με αφορμή τα πρόσφατα γυρίσματα της διεθνούς κινηματογραφικής παραγωγής «Merci Charlotte», με πρωταγωνίστρια τη βραβευμένη με Όσκαρ Ζιλιέτ Μπινός, ανατρέχουμε στις ταινίες που έφεραν τη Λέσβο στη μεγάλη οθόνη, αποτυπώνοντας παράλληλα εικόνες ενός τόπου που αλλάζει με το πέρασμα του χρόνου, διατηρώντας όμως αναλλοίωτη την ιδιαίτερη φυσιογνωμία του.
Από τα χρόνια του βωβού κινηματογράφου
Ήδη από το 1931, ο Ορέστης Λάσκος επιλέγει τη λεσβιακή ύπαιθρο για μέρος των γυρισμάτων της ιστορικής βωβής ταινίας «Δάφνις και Χλόη», εμπνευσμένης από το ποιμενικό μυθιστόρημα του Λόγγου. Μια πρωτοποριακή για την εποχή δημιουργία, που έμελλε να αποτελέσει σημείο αναφοράς στην ιστορία του ελληνικού κινηματογράφου.

Ο Τζέιμς Πάρις και η χρυσή εποχή του ελληνικού σινεμά
Σημαντικό κεφάλαιο στην κινηματογραφική ιστορία του νησιού αποτελεί ο καταγόμενος από τη Βατούσα παραγωγός Τζέιμς Πάρις, κατά κόσμον Δημήτρης Παρασχάκης, ο οποίος έφερε στη γενέτειρά του σημαντικές παραγωγές της εποχής.
Το 1965 ο Μόλυβος υποδέχεται το συνεργείο του «Διχασμού» του Ερρίκου Ανδρέου, με πρωταγωνιστή τον Πέτρο Φυσσούν. Το 1971, στην κωμωδία «Για μια χούφτα τουρίστριες» του Ερρίκου Θαλασσινού, κινηματογραφούνται ο Μόλυβος, η Πέτρα και η Αγία Παρασκευή.

Ο Αλέκος Αλεξανδράκης, ο Σωτήρης Μουστάκας, η Κατερίνα Γιουλάκη, η Καίτη Παπανίκα και άλλοι αγαπημένοι ηθοποιοί της εποχής δίνουν ζωή σε μια ιστορία που σήμερα έχει αποκτήσει και ιδιαίτερη αξία για τους κατοίκους του νησιού, καθώς διασώζει εικόνες της Λέσβου πριν από περισσότερο από μισό αιώνα.
Το 1972, σειρά έχει το μετόχι των Αγίων Αναργύρων στην περιοχή της Καλλονής, που μεταμορφώνεται στο ιστορικό Κούγκι για τις ανάγκες της ταινίας «Σουλιώτες». Το 1974, ο Μόλυβος φιλοξενεί και πάλι κινηματογραφικό συνεργείο για τον τολμηρό «Λεσβιακό Αύγουστο» του Ερρίκου Ανδρέου, με πρωταγωνίστρια την Κάτια Δανδουλάκη.

Όταν το Σίγρι γοήτευσε τους ξένους σκηνοθέτες
Τη δεκαετία του ’80, το ιδιαίτερο τοπίο της δυτικής Λέσβου κερδίζει το ενδιαφέρον Ελλήνων και ξένων δημιουργών. Το Σίγρι γίνεται το φυσικό σκηνικό της τηλεοπτικής μεταφοράς του μυθιστορήματος «Το γυμνό κορίτσι» του Νίκου Αθανασιάδη, με τη Μαρία Τζομπανάκη και τον Ντίνο Αυγουστίδη.
Ακολουθεί η γαλλική κινηματογραφική μεταφορά του έργου, «Το δέντρο κάτω από τη θάλασσα», σε σκηνοθεσία του Φιλίπ Μιέλ.
Το 1990, στο Σίγρι φτάνει η Εύα Μπέργκμαν, κόρη του σπουδαίου Σουηδού σκηνοθέτη Ίνγκμαρ Μπέργκμαν, για τα γυρίσματα της τηλεταινίας που προβλήθηκε στην Ελλάδα με τον τίτλο «Διακοπές στο Αιγαίο».
Το ιστορικό καφενείο «Το Κέντρον» μετατρέπεται σε κινηματογραφικό πλατό, με τη Λένα Έντρε, τον Στράτο Τζώρτζογλου και τον Γεράσιμο Σκιαδαρέση να συμμετέχουν στην παραγωγή.

Η Λέσβος του έρωτα, της νοσταλγίας και της προσφυγιάς
Το 2010, ο Λάκης Παπαστάθης υπογράφει το «Ταξίδι στη Μυτιλήνη», ένα κινηματογραφικό οδοιπορικό επιστροφής στις ρίζες, με πρωταγωνιστή τον Μυτιληνιό Χρήστο Χατζηπαναγιώτη.
Λίγα χρόνια αργότερα, ο Θοδωρής Αθερίδης επιλέγει τα γραφικά σοκάκια του Μολύβου για την ταινία «Από Έρωτα», μεταφέροντας στη μεγάλη οθόνη το ομώνυμο θεατρικό του έργο.

Η «Ρόζα της Σμύρνης» του Γιώργου Κορδέλλα, το «Djam» του Τόνι Γκατλίφ με τη Δάφνη Πατακιά και το «Μελτέμ» του Βασίλη Δογάνη προσθέτουν νέες σελίδες στην κινηματογραφική διαδρομή του νησιού.
Το 2021, η μεγάλη παραγωγή «Σμύρνη μου αγαπημένη», σε σενάριο της Μιμής Ντενίση και του Μάρτιν Σέρμαν και σκηνοθεσία του Γρηγόρη Καραντινάκη, περιλαμβάνει επίσης τη Λέσβο στους τόπους των γυρισμάτων της, αναδεικνύοντας τους ιστορικούς δεσμούς του νησιού με τη μικρασιατική γη.

Από τον βραβευμένο «Μπιτσκόμπερ» στη Ζιλιέτ Μπινός
Μια ακόμα σημαντική στιγμή καταγράφεται με τον «Μπιτσκόμπερ» του Αριστοτέλη Μαραγκού, μια ταινία που γυρίστηκε εξ ολοκλήρου στη Λέσβο και απέσπασε τον Αργυρό Αλέξανδρο στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης το 2025. Τον Μάρτιο του 2026 η ταινία παρουσιάστηκε και στο κοινό του νησιού.

Τον Οκτώβριο του 2026, η παρουσία της Ζιλιέτ Μπινός στη Λέσβο για τις ανάγκες της ταινίας «Merci Charlotte», σε σκηνοθεσία του Τούρκου δημιουργού Μπερκούν Ογιά, επαναφέρει το νησί στο διεθνές κινηματογραφικό προσκήνιο. Τα γυρίσματα ολοκληρώθηκαν στις 23 Οκτωβρίου, έχοντας πραγματοποιηθεί σε διαφορετικές περιοχές της Λέσβου.

Ένα φυσικό κινηματογραφικό στούντιο στο Αιγαίο
Από τον βωβό κινηματογράφο μέχρι τις σύγχρονες διεθνείς συμπαραγωγές, η Λέσβος αποδεικνύει ότι διαθέτει όλα εκείνα τα χαρακτηριστικά που μπορούν να την καθιερώσουν ως έναν σημαντικό κινηματογραφικό προορισμό.
Η αρχιτεκτονική των οικισμών της, η εναλλαγή των τοπίων, η πλούσια ιστορία, η εγγύτητα με τη Μικρά Ασία και η αυθεντικότητα της καθημερινής ζωής αποτελούν ένα πολύτιμο κεφάλαιο που παραμένει σε μεγάλο βαθμό αναξιοποίητο.

Η δημιουργία οργανωμένων κινηματογραφικών διαδρομών, η συγκέντρωση αρχειακού υλικού από παλαιότερες παραγωγές και η συστηματική προσέλκυση ξένων συνεργείων θα μπορούσαν να αποτελέσουν έναν ακόμη πυλώνα πολιτιστικής και τουριστικής ανάπτυξης για τον τόπο.
Γιατί η Λέσβος δεν υπήρξε απλώς το φόντο μιας κινηματογραφικής ιστορίας. Υπήρξε, πολλές φορές, η ίδια η πρωταγωνίστρια.
Σ.Σ.Με στοιχεία από το αρχικό αφιέρωμα του Ανέστη Χατζηδιάκου στο περιοδικό Vintage Lesvos το 2016, που αναδημοσιεύθηκε στα «Πολιτικά» στις 12 Ιανουαρίου 2018, και με επικαιροποίηση έως τον Νοέμβριο του 2026.







