Δεν γεννήθηκαν στη Λέσβο. Δεν μεγάλωσαν στους ίδιους δρόμους, δεν έχουν τις ίδιες παιδικές αναμνήσεις και πολλοί δεν μιλούν καν τη γλώσσα. Κι όμως, τα τελευταία χρόνια όλο και περισσότεροι άνθρωποι από διαφορετικές χώρες δεν έρχονται στο Πλωμάρι μόνο για διακοπές. Επιστρέφουν, αγοράζουν σπίτια, τα ανακαινίζουν, δημιουργούν σχέσεις και αρχίζουν να αποκτούν έναν δεύτερο τόπο ζωής.
Βρετανοί, Νορβηγοί, Ισραηλινοί, Δανοί, Γερμανοί και άλλοι Ευρωπαίοι, αλλά και Έλληνες από άλλα μέρη της χώρας, συνθέτουν μια νέα εικόνα για τη νότια Λέσβο. Δεν πρόκειται για μια ενιαία οργανωμένη κοινότητα ούτε για ανθρώπους με τα ίδια κίνητρα. Είναι διαφορετικές ιστορίες που συναντιούνται στον ίδιο τόπο. Και κάπου εδώ γεννιέται ένας νέος όρος. Οι «κατ’ επιλογήν Λέσβιοι».
Η διαδρομή είναι συνήθως απλή. Κάποιος γνωρίζει το Πλωμάρι ως τουρίστας. Επιστρέφει την επόμενη χρονιά. Ξαναέρχεται με φίλους. Ανακαλύπτει μια γειτονιά, μια παραλία, ένα παλιό σπίτι. Και κάποια στιγμή αποφασίζει ότι αντί να ψάχνει κάθε φορά πού θα μείνει, θέλει να έχει το δικό του σπίτι.
Στο Πλωμάρι αυτό έχει ήδη αφήσει το αποτύπωμά του. Ενδιαφέρον έχει καταγραφεί από τη Σκανδιναβία, ενώ οι αγοραστές από το Ισραήλ αποτελούν εδώ και χρόνια ένα σημαντικό κομμάτι της ζήτησης.
Ένας Δανός, είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της μετάβασης. Γνώρισε την περιοχή ως επισκέπτης, επέστρεψε αρκετές φορές και τελικά προχώρησε στην αγορά ενός σπιτιού που χρειάστηκε ανακαίνιση. Η διαδικασία της ανακαίνισης τον έφερε σε επαφή με ανθρώπους της περιοχής και σταδιακά το σπίτι έγινε κάτι περισσότερο από εξοχική κατοικία. Ανάλογη διαδρομή ακολουθούν και οικογένειες από το Ισραήλ. Άλλοι έρχονται για λίγες ημέρες, άλλοι επιστρέφουν τρεις, τέσσερις ή και πέντε φορές τον χρόνο και κάποιοι περνούν πλέον σημαντικό μέρος του χρόνου τους στη Λέσβο. Στην περιοχή δυτικά του Πλωμαρίου, προς Μελίντα και Παναγία Κρυφτή, έχει καταγραφεί τα προηγούμενα χρόνια σημαντική οικοδομική δραστηριότητα που συνδέθηκε με αγοραστές από τη Σκανδιναβία και το Ισραήλ.
Δεν είναι όμως μόνο οι καινούργιες κατοικίες. Ένα μεγάλο μέρος της ιστορίας βρίσκεται στα παλιά σπίτια. Ακίνητα που παρέμεναν κλειστά για χρόνια, ξανανοίγουν. Πέτρινοι τοίχοι επισκευάζονται, παλιά κουφώματα αντικαθίστανται, αυλές καθαρίζονται και σπίτια που είχαν μείνει χωρίς ζωή αποκτούν ξανά ανθρώπους. Και μαζί με το σπίτι κινείται μια ολόκληρη τοπική οικονομία.
Μηχανικοί, αρχιτέκτονες, εργολάβοι, ηλεκτρολόγοι, υδραυλικοί, ξυλουργοί, τεχνίτες, καταστήματα οικοδομικών υλικών, έπιπλα, ηλεκτρικές συσκευές, κήποι και υπηρεσίες συντήρησης μπαίνουν στην ίδια αλυσίδα. Η αγορά του ακινήτου είναι μόνο η αρχή. Και η οικονομική σχέση με τον τόπο δεν σταματά εκεί. Οι ιδιοκτήτες καταναλώνουν τοπικά, χρησιμοποιούν υπηρεσίες, πηγαίνουν σε καταστήματα και εστιατόρια, φέρνουν φίλους και συγγενείς. Το ενδιαφέρον όμως βρίσκεται και κάπου αλλού. Στη σχέση που δημιουργείται.
Ο τουρίστας παύει σταδιακά να είναι μόνο τουρίστας. Ο άνθρωπος που επιστρέφει κάθε χρόνο γνωρίζει τον γείτονα, τον επαγγελματία, τον τεχνίτη, τον άνθρωπο στο καφενείο. Αποκτά τις δικές του διαδρομές και τις δικές του συνήθειες. Και όταν κάποιος έχει πλέον ένα σπίτι εδώ, η σχέση αλλάζει ακόμη περισσότερο.Δεν έρχεται απλώς στη Λέσβο. Επιστρέφει στη Λέσβο. Και αυτό είναι που διαφοροποιεί το φαινόμενο από τον κλασικό τουρισμό.
Στο Πλωμάρι συναντά κανείς σήμερα ανθρώπους από τη Βρετανία, τη Νορβηγία, το Ισραήλ, τη Δανία και τη Γερμανία, αλλά και ανθρώπους από άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Σε διαφορετικές περιοχές της Λέσβου έχουν δημιουργηθεί επίσης μικρές παρέες ξένων που γνωρίστηκαν μέσα από τις διακοπές και στη συνέχεια έφεραν φίλους και γνωστούς. Ο ένας φέρνει τον άλλον. Ένας Γερμανός που γνώρισε τη Λέσβο πριν από δεκαετίες μπορεί να θυμάται μια εποχή με πολύ μεγαλύτερη τουριστική κίνηση από τη χώρα του και απευθείας charter. Σήμερα οι συνθήκες πρόσβασης έχουν αλλάξει, όμως το ενδιαφέρον για το νησί δεν έχει εξαφανιστεί. Και αυτό δείχνει κάτι σημαντικό, η πρόσβαση μπορεί να φέρει έναν επισκέπτη, αλλά ο τόπος είναι εκείνος που μπορεί να τον κάνει να επιστρέψει. Για τους Βορειοευρωπαίους υπάρχει ασφαλώς και το κλίμα. Ο ήλιος, η θάλασσα και οι μεγαλύτερες περίοδοι καλού καιρού αποτελούν ισχυρό κίνητρο. Αλλά δεν είναι μόνο ο καιρός. Είναι ο διαφορετικός ρυθμός ζωής.
Το καφενείο, η γειτονιά, το τραπέζι, η αυθόρμητη κουβέντα, η αίσθηση ότι κάποιος σε θυμάται. Για ανθρώπους που ζουν σε κοινωνίες με διαφορετικές καθημερινές συνήθειες, αυτή η ανθρώπινη επαφή μπορεί να γίνει μέρος της γοητείας του τόπου. Και ίσως γι’ αυτό το Πλωμάρι δεν ταιριάζει σε όλους. Δεν είναι οργανωμένο resort. Δεν έχει μεγάλες εμπορικές υποδομές και η καθημερινότητα δεν είναι πάντα εύκολη. Οι δρόμοι και οι υποδομές έχουν ανάγκες και οι αποστάσεις παραμένουν μέρος της ζωής στο νησί.
Ακριβώς αυτά όμως μπορεί να είναι για κάποιους μέρος της επιλογής. Το Πλωμάρι δεν έγινε ελκυστικό επειδή προσπάθησε να μοιάσει σε άλλους προορισμούς. Έγινε ελκυστικό επειδή διατήρησε σε μεγάλο βαθμό τον δικό του χαρακτήρα.
Η αυξημένη ζήτηση για ακίνητα μπορεί να φέρει επενδύσεις, να αναζωογονήσει παλιά σπίτια και να δημιουργήσει οικονομική δραστηριότητα. Μπορεί όμως ταυτόχρονα να δημιουργήσει πιέσεις στις τιμές και στη δυνατότητα των ντόπιων να αποκτήσουν κατοικία. Το ερώτημα δεν είναι αν πρέπει να έρθουν άνθρωποι από άλλες χώρες. Είναι πώς μπορεί η ανάπτυξη να γίνει χωρίς να χαθεί η ισορροπία του τόπου.
Κάθε αλλαγή αυτού του μεγέθους φέρνει μαζί της νέες δυνατότητες. Σπίτια που έμεναν κλειστά αποκτούν ξανά ζωή, δημιουργείται δουλειά, χρήμα κινείται στην τοπική αγορά και νέοι άνθρωποι συνδέονται σταδιακά με τον τόπο. Το ενδιαφέρον βρίσκεται πλέον στο πώς αυτή η δυναμική μπορεί να εξελιχθεί τα επόμενα χρόνια, ενισχύοντας ακόμη περισσότερο την τοπική οικονομία και δίνοντας νέα πνοή σε περιοχές και ακίνητα που για χρόνια έμεναν ανενεργά. Και μαζί με όλα αυτά, το ζητούμενο είναι να διατηρηθεί εκείνο ακριβώς που κάνει το Πλωμάρι ξεχωριστό, ο χαρακτήρας, η αυθεντικότητα και η ιδιαίτερη σχέση των ανθρώπων με τον τόπο. Η σημερινή αγορά πάντως δείχνει ότι το Πλωμάρι εξακολουθεί να έχει ακίνητα που προσελκύουν διαφορετικές κατηγορίες αγοραστών, από παλιές κατοικίες που χρειάζονται ανακαίνιση μέχρι οικόπεδα και νέες τουριστικές αναπτύξεις.
Στην εξίσωση έχουν μπει πλέον και τα social media. Μια φωτογραφία από μια παραλία, ένα παλιό σπίτι, ένα τραπέζι με φαγητό ή ένα ηλιοβασίλεμα μπορεί μέσα σε λίγα λεπτά να ταξιδέψει σε όλο τον κόσμο. Έτσι, οι ίδιοι οι άνθρωποι που επέλεξαν το Πλωμάρι επειδή δεν είναι ένας απρόσωπος μαζικός προορισμός συμβάλλουν άθελά τους στο να γίνεται περισσότερο γνωστό. Το Πλωμάρι μπορεί να γίνει πιο δημοφιλές ακριβώς επειδή παραμένει διαφορετικό. Και ίσως αυτή να είναι η πιο ενδιαφέρουσα πλευρά της ιστορίας.
Έναν Δανό που επιστρέφει κάθε χρόνο στο σπίτι του. Μια οικογένεια από το Ισραήλ που έχει κάνει τη Λέσβο σταθερό κομμάτι της ζωής της. Ευρωπαίους που γνωρίστηκαν στις διακοπές και δημιούργησαν μεταξύ τους ένα δίκτυο ανθρώπων. Έλληνες από άλλες περιοχές της χώρας που επέλεξαν επίσης το Πλωμάρι ως δεύτερη βάση. Γίνονται, με τον δικό τους τρόπο, «κατ’ επιλογήν Λέσβιοι», επειδή αποφάσισαν να επιστρέφουν, να επενδύσουν, να ανακαινίσουν, να γνωρίσουν ανθρώπους και να αφήσουν εδώ ένα κομμάτι της ζωής τους. Aυτό είναι τελικά το μεγαλύτερο κεφάλαιο που ανοίγει σήμερα στο Πλωμάρι. Όχι μόνο πόσοι ξένοι θα αγοράσουν σπίτια. Αλλά πόσοι από αυτούς θα πάψουν κάποια στιγμή να αισθάνονται ξένοι.
