Μια ξεχωριστή εκδήλωση αφιερωμένη στην ξυλοναυπηγική παράδοση του Αιγαίου και ιδιαίτερα του Πλωμαρίου διοργανώνει ο Πολιτιστικός Σύλλογος Πλωμαρίου «Το Πόλιον» την Τετάρτη 15 Ιουλίου 2026, στις 19:30, στη Μαρίνα Πλωμαρίου.
Η εκδήλωση εντάσσεται στις πολυετείς προσπάθειες του συλλόγου για τη διάσωση και ανάδειξη της παραδοσιακής ξυλοναυπηγικής τέχνης, των ιστορικών καϊκιών και της ναυτοσύνης που χαρακτήρισε επί αιώνες το Πλωμάρι, τη Λέσβο και το Αιγαίο. Μετά την περσινή παρουσίαση σχετικού ντοκιμαντέρ, φέτος το ενδιαφέρον επικεντρώνεται στην παρουσίαση του λευκώματος «Ξυλοναυπηγική Παράδοση του Πλωμαρίου», αφιερωμένου στους αείμνηστους καραβομαραγκούς Δούκα Γιαμουγιάννη και Ανδρέα Λιόλιο, οι οποίοι έφυγαν από τη ζωή το 2021, αφήνοντας πίσω τους μια ανεκτίμητη παρακαταθήκη γνώσης και τέχνης.
Το αφιέρωμα αναδεικνύει τον ιστορικό ρόλο του Πλωμαρίου ως ενός από τα σημαντικότερα ναυπηγικά κέντρα του Αιγαίου. Για περισσότερους από τρεις αιώνες, τα πλωμαρίτικα ναυπηγεία κατασκεύαζαν καλοτάξιδα καΐκια και περίφημα «περάματα», τα οποία ταξίδευαν σε ολόκληρο το Αιγαίο, τη Μεσόγειο και τον Εύξεινο Πόντο, συμβάλλοντας καθοριστικά στην ανάπτυξη του ελληνικού ναυτικού πολιτισμού.
Στο λεύκωμα και στην εκδήλωση παρουσιάζονται πολύτιμα ιστορικά στοιχεία για τη ναυτική δραστηριότητα της περιοχής, τη λειτουργία των ιστορικών ταρσανάδων, τις μοναδικές τεχνικές κατασκευής σκαφών που αναπτύχθηκαν στο Πλωμάρι, αλλά και τη συμβολή των τοπικών μαστόρων στη διαμόρφωση της αιγαιοπελαγίτικης ξυλοναυπηγικής παράδοσης.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στην οικογένεια Γιαμουγιάννη και στη μοναδική τεχνική των «μισομόδελων», καθώς και στη συμβολή των τοπικών υλικών, όπως τα ρητινούχα πεύκα της Λέσβου, που χάριζαν στα παραδοσιακά σκαριά αντοχή και μακροζωία.
Παράλληλα, το «Πόλιον» υπενθυμίζει σημαντικούς σταθμούς των προσπαθειών διάσωσης της ναυτικής κληρονομιάς του Πλωμαρίου, όπως τη διοργάνωση της πρώτης Regatta του Υπουργείου Αιγαίου το 2001, τη δημιουργία του Μουσείου Ναυτικής Τέχνης και Ναυπηγικής Παράδοσης του Αιγαίου, καθώς και τη διάσωση του ιστορικού καϊκιού «Άγιος Νικόλαος», το οποίο έχει χαρακτηριστεί από το Υπουργείο Πολιτισμού ως σημαντικό τεκμήριο της ελληνικής ξυλοναυπηγικής και ναυτικής παράδοσης.
Η εκδήλωση φιλοδοξεί να αποτελέσει έναν φόρο τιμής στους ανθρώπους των ταρσανάδων, στους ναυτικούς του Αιγαίου και σε μια τέχνη που κινδυνεύει να χαθεί, αλλά εξακολουθεί να αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της πολιτιστικής ταυτότητας του Πλωμαρίου και της Λέσβου.
