– Τα δεσμευμένα χρήματα και η δικαιοσύνη που δεν ήρθε ποτέ
Με αφορμή τη μεγάλη απήχηση της τηλεοπτικής σειράς έξι επεισοδίων του Σωτήρη Τσαφούλια «Ριφιφί» στην πλατφόρμα COSMOTE TV, ο καθηγητής Ποινικού Δικαίου Κωνσταντίνος Βαθιώτης επανέρχεται δημόσια σε μια πραγματική υπόθεση που, όπως ο ίδιος τονίζει, αποτυπώνει με ωμό τρόπο την απανθρωπιά του συστήματος και τα όρια της ελληνικής Δικαιοσύνης.
Η σειρά βασίζεται στο λεγόμενο «Ριφιφί του αιώνα», που πραγματοποιήθηκε στις 19 και 20 Δεκεμβρίου 1992 στην Τράπεζα Εργασίας, επί της οδού Καλλιρρόης 19 στον Νέο Κόσμο, με τους δράστες να παραμένουν έως σήμερα ασύλληπτοι. Ωστόσο, ιδιαίτερη βαρύτητα έχει το πέμπτο επεισόδιο, καθώς αξιοποιεί μια αληθινή και βαθιά τραγική ιστορία: το δράμα της οικογένειας Βασιλέλη από τη Μυτιλήνη και τον θάνατο του μικρού Παναγιώτη Βασιλέλη, ο οποίος έπασχε από νευροβλάστωμα.
Όπως εξηγεί ο κ. Βαθιώτης στο άρθρο του, το τηλεοπτικό κίνητρο της εκδίκησης απέναντι στην τράπεζα δεν είναι προϊόν μυθοπλασίας. Στην πραγματικότητα, η τράπεζα καθυστέρησε να αποδεσμεύσει ποσό περίπου 100.000.000 δραχμών, το οποίο είχε συγκεντρωθεί μέσω εράνου για να μεταβεί το παιδί στο νοσοκομείο Memorial των ΗΠΑ και να υποβληθεί σε σωτήρια χειρουργική επέμβαση.
Η γραφειοκρατική, τυπολατρική και –κατά τον καθηγητή– κοντόφθαλμη στάση τραπεζικών στελεχών, σε συνδυασμό με καθυστερήσεις που αποδείχθηκαν μοιραίες, είχε ως αποτέλεσμα το παιδί να μην προλάβει να ταξιδέψει και τελικά να χάσει τη ζωή του.
Την υπόθεση χειρίστηκε νομικά, εκ μέρους της οικογένειας, ο Ευάγγελος Γκιγκιλίνης, ο οποίος υπενθυμίζει ότι τόσο ο Κωνσταντίνος Βαθιώτης όσο και ο αείμνηστος καθηγητής Ποινικού Δικαίου του ΑΠΘ Ιωάννης Μανωλεδάκης είχαν γνωμοδοτήσει υπέρ της ύπαρξης ποινικής ευθύνης για το αδίκημα της θανατηφόρας έκθεσης (άρθρο 306 παρ. 2 ΠΚ) πέντε εμπλεκομένων προσώπων: τεσσάρων τραπεζικών και ενός ιατρού.
Παρά τις γνωμοδοτήσεις και τη νομική τεκμηρίωση, η υπόθεση δεν οδήγησε ποτέ σε ουσιαστική δικαίωση. Όπως σημειώνει ο κ. Γκιγκιλίνης, 25 χρόνια μετά, η υπόθεση εξακολουθεί να εκκρεμεί στη διευρυμένη (δευτεροβάθμια) σύνθεση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου.
Ιδιαίτερο βάρος δίνεται και σε ένα στοιχείο που παραμένει σχεδόν άγνωστο στο ευρύ κοινό: ποσό άνω των 200.000 ευρώ, το οποίο με τους τόκους αγγίζει σχεδόν το διπλάσιο, παραμένει δεσμευμένο από το 2001 στην Εθνική Τράπεζα, χωρίς να έχει αποδοθεί ούτε στην οικογένεια Βασιλέλη ούτε σε οποιονδήποτε άλλο. Ένα χρηματικό ποσό που λειτουργεί ως ζωντανή υπενθύμιση μιας υπόθεσης που δεν έκλεισε ποτέ.
Στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο, όπως αναφέρει ο κ. Βαθιώτης, η ελληνική κυβέρνηση προέβαλε τον ισχυρισμό ότι η υπουργική εξουσιοδότηση για την αποδέσμευση των χρημάτων, η οποία δόθηκε μόλις δύο ημέρες πριν από τον θάνατο του παιδιού, αποτέλεσε «ατυχή σύμπτωση» — θέση που προκάλεσε έντονη κριτική στον νομικό κόσμο.
Η υπόθεση Βασιλέλη, που επανέρχεται στο προσκήνιο μέσα από το «Ριφιφί», δεν είναι απλώς μια τηλεοπτική αφήγηση. Είναι, όπως επισημαίνει ο Κωνσταντίνος Βαθιώτης, μια μαρτυρία για μια χώρα όπου η Δικαιοσύνη αργεί, οι ευθύνες χάνονται και η ανθρωπιά συχνά περισσεύει μόνο στα λόγια.
