Μια νύχτα με τους καθαριστές του Δήμου Μυτιλήνης
Την ώρα που η πόλη της Μυτιλήνης κοιμάται και οι δρόμοι βυθίζονται στη σιωπή, κάποιοι άλλοι ξεκινούν τη μέρα τους.
Στις 2 τα ξημερώματα, στις σκάλες της χωματερής
Στις σκάλες του κτηρίου της διοίκησης στη χωματερή, εκεί όπου κάθε μέρα λίγο μετά τις 2 τα ξημερώματα συγκεντρώνονται οι εργαζόμενοι της καθαριότητας του Δήμου Μυτιλήνης για να αναλάβουν βάρδια, βρίσκεται σχεδόν πάντα ο Αντιδήμαρχος Καθαριότητας Γιώργος Κατζανός. Όχι από υποχρέωση πρωτοκόλλου, αλλά από επιλογή. Ένας άνθρωπος άμεσος, χωρίς περιττές κουβέντες, με τη σκληράδα που απαιτεί ένα τόσο δύσκολο πόστο· γιατί αν δεν ήταν τραχύς όταν χρειάζεται, δύσκολα θα μπορούσε να αντέξει και να βγάλει πέρα το βάρος της καθαριότητας μιας ολόκληρης πόλης, το οποίο εδώ και χρόνια έχει αναλάβει προσωπικά.
Όχι γραφείο, αλλά διαδρομές και κάδοι
Ο ίδιος δεν περιορίζεται σε γραφεία και υπογραφές. Είναι πίσω από κάθε κάδο και κάθε διαδρομή, γνωρίζει τα ωράρια, τις δυσκολίες, τις ελλείψεις και, κυρίως, τους ανθρώπους της υπηρεσίας. Τον συναντάς νωρίς το πρωί, πριν ξημερώσει, να ελέγχει, να ρωτά, να παρατηρεί. «Η καθαριότητα δεν είναι βιτρίνα. Είναι καθημερινός αγώνας», λένε εργαζόμενοι της υπηρεσίας, περιγράφοντας μια πραγματικότητα που γνωρίζει όσο λίγοι.
Βάρδιες χωρίς εποχές
Λίγο μετά τα μεσάνυχτα, οι εργαζόμενοι της καθαριότητας φορούν τα γάντια τους και ξεκινούν βάρδια. Με κρύο, με ζέστη, με βροχή ή δυνατό αέρα, η δουλειά είναι πάντα η ίδια 365 ημέρες τον χρόνο. Στόχος να είναι η πόλη καθαρή όταν ξυπνήσει.
Η Χρυσούλα από την Αγιάσο
Λίγο πριν τις 4 τα ξημερώματα, η Χρυσούλα φτάνει από την Αγιάσο. Χρόνια τώρα κάνει την ίδια διαδρομή και πιάνει βάρδια στην αποκομιδή. Τη συναντήσαμε στην αρχή της βάρδιας της αλλά και αργότερα στο κέντρο της πόλης, την ώρα που οι κάδοι άδειαζαν ο ένας μετά τον άλλον.
«Η καθαριότητα δεν είναι απλώς μια δουλειά. Είναι ευθύνη. Αν δεν γίνει σωστά, το βλέπουν όλοι», λέει, ενώ τα χέρια της κινούνται μηχανικά, με την εμπειρία χρόνων. Η ανακύκλωση, όπως παραδέχεται, παραμένει μια καθημερινή μάχη. «Στους κάδους βρίσκεις τα πάντα. Αν χρειαστεί, κάνουμε επιτόπου διαλογή, γιατί αλλιώς δεν βγαίνει αποτέλεσμα». Το πρόβλημα, όπως εξηγεί, δεν είναι η έλλειψη κάδων, αλλά η έλλειψη περιβαλλοντικής συνείδησης.
Όταν η νύχτα δείχνει το πραγματικό πρόσωπο της πόλης
Οι βάρδιες ξεκινούν νωρίς όχι μόνο για να αποφευχθεί η κίνηση, αλλά και γιατί τη νύχτα η πόλη αποκαλύπτει έναν άλλο εαυτό. «Έχουμε δει πράγματα που δεν τα φαντάζεται ο κόσμος», λέει άλλος εργαζόμενος. «Από αντικείμενα αξίας μέχρι ανθρώπους σε άσχημη κατάσταση». Όπως μας περιγράφει, το πιο ακραίο περιστατικό ήταν όταν εντόπισαν έναν μεθυσμένο να κοιμάται μέσα σε κάδο, ευτυχώς πριν ξεκινήσει η αποκομιδή.
Εικόνες που πληγώνουν περισσότερο
Για τη Χρυσούλα, όμως, κάποιες εικόνες πονάνε περισσότερο. Ως πιστή, όπως λέει, στεναχωριέται όταν βρίσκει εικόνες και ιερά αντικείμενα πεταμένα στα σκουπίδια. «Εκεί καταλαβαίνεις ότι κάτι δεν πάει καλά με εμάς τους ίδιους», σημειώνει χαμηλόφωνα.
Κάθε κάδος κι ένα αποτύπωμα της κοινωνίας
Κάθε διαδρομή μπορεί να σημαίνει πάνω από 250 κάδους, σηκωμένους έναν-έναν. Κάθε κάδος είναι κι ένα στιγμιότυπο της κοινωνίας μας. «Τα σκουπίδια δείχνουν τον πολιτισμό μας», λέει εργαζόμενος της υπηρεσίας. Παρά τη σκληρή δουλειά, οι άνθρωποι της καθαριότητας συχνά αντιμετωπίζονται υποτιμητικά. «Η λέξη “σκουπιδιάρης” λέγεται εύκολα. Η δουλειά όμως δεν είναι καθόλου εύκολη», σημειώνει άλλος εργαζόμενος. Κι όμως, συνεχίζουν αθόρυβα.
Η ευθύνη δεν τελειώνει με τη βάρδια
Ο Αντιδήμαρχος έχει επιλέξει να είναι παρών, όχι αόρατος. Να σηκώνει το τηλέφωνο, να δίνει λύσεις επιτόπου, να ακούει παράπονα, ακόμη και να δέχεται κριτική. Γιατί πίσω από κάθε καθαρό δρόμο υπάρχει μια αλυσίδα ανθρώπων που δουλεύουν όταν όλοι οι άλλοι κοιμούνται και κάποιος που αναλαμβάνει την ευθύνη.
Ο πολιτισμός μας φαίνεται στα σκουπίδια μας
Ίσως την επόμενη φορά που πετάξεις κάτι έξω από τον κάδο, αξίζει να μπεις για λίγο στη θέση αυτών των ανθρώπων. Γιατί ο πολιτισμός μιας πόλης δεν φαίνεται στα λόγια, αλλά στα σκουπίδια της και στον τρόπο που φερόμαστε σε εκείνους που τα μαζεύουν.
