Στα Πάμφιλα, η πλατεία γίνεται τα καλοκαιρινά βράδια η φυσική προέκταση του «Πολύτεκνου». Πλακόστρωτο κάτω από τα πόδια, τραπέζια απλωμένα στον ημιστεγασμένο χώρο, μυρωδιές από το τηγάνι και τη σχάρα και ο κύριος Στράτος να περνά ανάμεσα στις παρέες για να ρωτήσει αν όλα είναι εντάξει. Όχι από επαγγελματική υποχρέωση, αλλά με εκείνη την παλιά αντίληψη του καφετζή που θεωρεί προσωπική του υπόθεση να φύγει ο άλλος χορτάτος και ευχαριστημένος.

Το επίθετο της οικογένειας είναι Αναστασιάς. Τον Στράτο, όμως, όλοι τον ξέρουν ως «Πολύτεκνο» και το παρατσούκλι έγινε τελικά και το όνομα του μαγαζιού. Και δεν θα μπορούσε να είναι διαφορετικά, αφού εδώ η οικογένεια είναι παρούσα παντού, ο Στράτος στα ψάρια και στη φροντίδα του μαγαζιού, η Νίκη στην κουζίνα και οι γιοι τους, Κώστας και Σταύρος, στο σέρβις.

Η φιλοσοφία παραμένει εκείνη του παλιού λεσβιακού καφενείου. Δεν υπάρχει λόγος να περιπλέξεις τα πράγματα όταν έχεις καλό ψάρι, σωστό κρέας, φρέσκα λαχανικά, ένα μπουκάλι ούζο και μια κουζίνα που ξέρει τι να τα κάνει.

Συνήθως εδώ διαλέγεις, κρέας ή ψάρι. Εμείς, όμως, με «σημαίνοντα πρόσωπα» στο τραπέζι, είδαμε να καταφθάνουν πλουσιοπάροχα και τα δύο. Κεφτέδες και κολοκυθοκεφτέδες,κοκκινιστό σαν γλύκισμα, φέτα με ντόπια ρίγανη, ιμάμ με μπόλικη φρέσκια σάλτσα, τσιπούρες, σαρδέλες, κουταβάκια και καλαμάρια. Τα ψάρια περνούν συχνά πρώτα από τα χέρια του ίδιου του κυρίου Στράτου, που ψαρεύει και φροντίζει να υπάρχει στο μαγαζί ό,τι θεωρεί ο ίδιος φρέσκο και καλό.

Δίπλα τους, πατάτες φρεσκοκομμένες και τηγανισμένες μέχρι να χρυσίσουν, φρέσκο σκόρδο για τους μερακλήδες, λευκά φασόλια με τουρσί και σαλάτα με νόστιμη ντομάτα και πρασινάδες της εποχής. Γεύσεις απλές, καθαρές, καθόλου επιτηδευμένες. Από εκείνες που δεν προσπαθούν να εντυπωσιάσουν, γιατί δεν το χρειάζονται.

Και όλα έρχονται στην ώρα τους, μαζί με το ούζο και τα παγάκια, κάνοντας το βράδυ να κυλά όπως θα έπρεπε ίσως να κυλά και η ζωή συχνότερα, αργά και γλυκόπιοτα.

Η Νίκη, η ηρωίδα της κουζίνας

Πίσω από τα πιάτα βρίσκεται η Νίκη. Μικρόσωμη αλλά δυναμική, με την ποδιά δεμένη στη μέση και τα χέρια της σε διαρκή κίνηση, είναι η πραγματική ηρωίδα της κουζίνας.

Τα ετοιμάζει όλα μόνη της, γρήγορα και μεθοδικά. Κι όταν η μερίδα είναι έτοιμη, δεν αρκείται στο να τη στείλει στο τραπέζι. Θα βάλει τα λεμονάκια της, θα προσθέσει τα χρωματιστά λαχανικά, θα κοιτάξει το πιάτο πριν φύγει από την κουζίνα. Μια νοικοκυρά παλιάς κοπής, από εκείνες που έχουν μάθει να κάνουν πολλά πράγματα μαζί και, κυρίως, να τα κάνουν νόστιμα. Με τόσα παιδιά στην οικογένεια, άλλωστε, η ταχύτητα και η οργάνωση δεν αποκτήθηκαν επαγγελματικά. Καλλιεργήθηκαν μέσα στην ίδια τη ζωή.

Κώστας και Σταύρος, η επόμενη γενιά

Στο σέρβις βρίσκονται δύο από τα παιδιά της οικογένειας, ο Κώστας και ο Σταύρος. Γεμάτοι δίσκοι πηγαινοέρχονται με ευκολία ανάμεσα στα τραπέζια και η οικογενειακή λειτουργία του μαγαζιού γίνεται μέρος της εμπειρίας. Ο ένας γνωρίζει την κίνηση του άλλου και όλα γίνονται με εκείνον τον ανεπιτήδευτο συντονισμό που δύσκολα αντιγράφεται σε μια επαγγελματική κουζίνα.

Καλοκαίρι στη Λέσβο, όπως πρέπει

Γιατί τελικά η απόλαυση των καλοκαιρινών βραδιών στη Λέσβο είναι και αυτά τα καφενεία. Τα τραπέζια μέσα στον δρόμο και στις πλατείες, τα σπίτια γύρω σου, οι γνώριμες και άγνωστες παρέες, το ούζο που θολώνει στο ποτήρι και οι κουβέντες που ανοίγουν χωρίς πρόγραμμα. Κουβέντες που κάποιες φορές τις παίρνεις μαζί σου φεύγοντας, σαν τροφή για σκέψη.

Και τα Πάμφιλα, ένα από τα όμορφα προάστια πλέον της Μυτιλήνης, είναι εκεί για να προσφέρουν ένα ακόμη κομμάτι αυτής της λεσβιακής φιλοξενίας. Στον «Πολύτεκνο» έχει τη γεύση του φρέσκου ψαριού, της ζεστής πατάτας, της ντομάτας, της ρίγανης και του ούζου.

Απλά πράγματα. Αλλά, όταν γίνονται σωστά, αυτά είναι συνήθως που θυμάσαι…