Σε ένα γραφικό σοκάκι της Λέσβου, στη Θερμή, εκεί όπου η ανηφόρα σε προετοιμάζει σχεδόν τελετουργικά για αυτό που θα ακολουθήσει, η μυρωδιά σε προδίδει πριν ακόμη φανεί η ταμπέλα. Γάστρες που σιγοβράζουν, κρεμμύδι που γλυκαίνει στο λάδι, ρίγανη που τρίβεται την τελευταία στιγμή πάνω σε ζεστό ψωμί. Το καφενείο «Πασχαλιά» δεν είναι απλώς ένα μαγειρείο, είναι μια ζωντανή μνήμη 38 χρόνων.
Η κυρία Δωροθέα βρίσκεται πίσω από όλα. Πρόσφατα έχασε τον σύντροφο της ζωής της, όμως θα τη βρεις εκεί, με μια σχεδόν σιωπηλή, στωική δύναμη, να σερβίρει, να ανακατεύει κατσαρόλες, να δοκιμάζει «στο αλάτι» όπως παλιά. Μαγειρεύει όπως έμαθε, χωρίς βιασύνη, χωρίς επιδείξεις. Με αγάπη.
Το καλοκαίρι, τα τραπέζια απλώνονται έξω. Η παχιά, δροσερή σκιά του δρόμου κρατά τους θαμώνες για ώρες. Κουβέντες που μπλέκονται με το τσούγκρισμα των ποτηριών και πιάτα που έρχονται διαδοχικά, σαν φυσική συνέχεια της παρέας.
Μαζί της, ο γιος της, ο Θέμης. Γρήγορος στο σερβίρισμα, πρόθυμος να σου απαριθμήσει τις επιλογές της ημέρας, μια λίστα που σε αναγκάζει να σταματήσεις πολλές φορές πριν αποφασίσεις. Πρώτα, όμως, θα φέρει το τελετουργικό καλωσόρισμα, φρυγανισμένο ψωμί, γενναία ραντισμένο με ελαιόλαδο, αλάτι και ρίγανη. Η αρχή έχει ήδη γίνει.
Η γίδα κοκκινιστή είναι το πιάτο-υπογραφή. Κρέας που λιώνει στο πιρούνι, βαθιά σάλτσα μεστή, τηγανητές πατάτες κομμένες στο χέρι. Δίπλα της, σεληνάτο, ξανά με γίδα, όπως προστάζει η τοπική παράδοση. Μπαμπάτσικοι κεφτέδες, χόρτα του βουνού βρασμένα όσο πρέπει, παντζάρια με σκορδαλιά «πύραυλο» που ξυπνά τον ουρανίσκο. Και ψάρια, ό,τι έβγαλε η βάρκα εκείνο το πρωί. Η κουζίνα δεν ακολουθεί πρόγραμμα, ακολουθεί τη διάθεση της κυρίας Δωροθέας και τη γενναιοδωρία της πρώτης ύλης.
Τον χειμώνα, η σόμπα στη μέση γίνεται το κέντρο του κόσμου. Το περιβάλλον θυμίζει σπίτι, ξύλινες καρέκλες, τραπέζια με υφασμάτινα τραπεζομάντηλα, και στον τοίχο η κλασική κορνίζα της «Ωραίας των καφενείων», εκείνη η γνώριμη φιγούρα που συναντά κανείς σχεδόν σε κάθε παλιό καφενείο του νησιού. Δίπλα της, δεκάδες φωτογραφίες ιδιοκτητών και πελατών, στιγμές που ήθελαν να αποτυπωθούν γιατί, όπως λένε, η καλή στιγμή περνά από το στομάχι. Και εδώ, δύσκολα της αντιστέκεσαι.
Στην «Πασχαλιά», η γεύση δεν είναι τάση, ούτε αναβίωση. Είναι καθημερινότητα. Είναι η Λέσβος στο πιάτο, μαγειρεμένη με συνέπεια. Και η κυρία Δωροθέα, χαμογελαστή, πάντα πρόθυμη για μια κουβέντα, αποδεικνύει ότι η φιλοξενία δεν διδάσκεται, κληρονομείται.
