Στα Βασιλικά, όλη η ιστορία του καφενείου της Χριστίνας, που βρίσκεται μέσα στο χωριό, βρίσκεται λίγο πιο πίσω από την σάλα του. Εκεί όπου ακούγεται το λάδι να σιγοτραγουδά στο τηγάνι και τα χέρια δουλεύουν ασταμάτητα.
Είναι η κυρία Ζωγραφία. Η μητέρα της Χριστίνας και το «βαρύ πυροβολικό» της κουζίνας, όπως λένε όσοι γνωρίζουν καλά το μαγαζί. Εκείνη που δεν φαίνεται πολύ στους θαμώνες, αλλά βρίσκεται πίσω από σχεδόν κάθε πιάτο που φτάνει στο τραπέζι.
Μάνα και κόρη κρατούν ζωντανό το ιστορικό καφενείο του χωριού, συνεχίζοντας μια παράδοση που μετρά πλέον περισσότερα από 12 χρόνια. Ένα καφενείο που παραμένει σημείο συνάντησης για τους κατοίκους των Βασιλικών και αγαπημένος προορισμός για όσους αναζητούν την αυθεντική λεσβιακή φιλοξενία και κουζίνα.
Η μέρα της κυρίας Ζωγραφίας αρχίζει πολύ πριν ανάψουν τα μάτια της κουζίνας. Θα καθαρίσει με υπομονή τα λαχανικά, θα διαλέξει τα πιο τρυφερά κολοκυθάκια, θα ετοιμάσει τα μυρωδικά και θα ζυμώσει τους κεφτέδες. Μια ζύμη τόσο αφράτη και τόσο σωστά δουλεμένη που μοιάζει να κρατά μέσα της όλη τη σοφία της λεσβιακής κουζίνας. Δεν υπάρχουν μυστικά μόνο εμπειρία, μέτρημα με το μάτι και αγάπη.
Δίπλα της, η Χριστίνα φροντίζει να μη λείψει τίποτα από το μαγαζί. Επιλέγει καθημερινά τις πρώτες ύλες, κάνει τα ψώνια, οργανώνει την κουζίνα και την αίθουσα και υποδέχεται τους θαμώνες με τη ζεστασιά που χαρακτηρίζει το καφενείο. Οι δυο γυναίκες λειτουργούν σαν μια καλοκουρδισμένη ομάδα. Η μία συμπληρώνει την άλλη χωρίς πολλά λόγια.
Το βράδυ, όταν γεμίσουν τα τραπέζια, η κυρία Ζωγραφία θα σταθεί ξανά μπροστά στο τηγάνι. Θα ακουμπήσει προσεκτικά ένα-ένα τα ψαράκια στο καυτό λάδι, λες και τα χαϊδεύει πριν πάρουν το χρυσαφένιο τους χρώμα. Οι γαύροι και τα άλλα αφρόψαρα βγαίνουν τραγανά, σχεδόν σαν θαλασσινά πατατάκια, από εκείνα που δύσκολα σταματάς να τρως.
Και ύστερα έρχονται οι απλές γεύσεις. Εκείνες που δεν χρειάζονται φανταχτερές τεχνικές για να σε συγκινήσουν. Μια φάβα που κάνει βουτιά στο φρέσκο λεσβιακό ελαιόλαδο. Τηγανητά κολοκυθάκια με δροσερό τζατζίκι, τόσο ελαφριά που μια ολόκληρη πιατέλα μοιάζει λίγη. Κεφτέδες αφράτοι, με τραγανή κρούστα και μυρωδιά δυόσμου που γεμίζει το τραπέζι. Μεζέδες που δεν προσπαθούν να εντυπωσιάσουν απλώς θυμίζουν γιατί η λεσβιακή κουζίνα παραμένει τόσο αυθεντική.
Στα καφενεία της Λέσβου, άλλωστε, το ούζο δεν είναι απλώς ένα ποτό. Είναι μια καθημερινή ιεροτελεστία. Η καράφα ακουμπά στο τραπέζι, τα μικρά πιάτα έρχονται το ένα μετά το άλλο και, όσο αλλάζουν οι μεζέδες, τόσο αλλάζουν και οι κουβέντες. Μιλάς για τη σοδειά, για τη θάλασσα, για τα παιδιά, για τις χαρές και τις δυσκολίες της ζωής. Κάθε μέρα μοιάζει ίδια, αλλά ποτέ δεν είναι.
Αυτή είναι η πραγματική γαστρονομία της Λέσβου. Όχι οι πολύπλοκες συνταγές ούτε οι εντυπωσιακές παρουσιάσεις. Είναι οι άνθρωποι που ξυπνούν νωρίς για να ετοιμάσουν το φαγητό των άλλων. Είναι τα χέρια της κυρίας Ζωγραφίας πάνω στη ζύμη, το τηγάνι που δεν σταματά να δουλεύει, η φροντίδα σε κάθε πρώτη ύλη και η αγάπη δύο γυναικών που εδώ και περισσότερα από 12 χρόνια, συνεχίζοντας την παράδοση, κρατούν αναμμένη τη φωτιά σε ένα από τα πολλά καφενεία της Λέσβου.
