Αυστηρότερο πλαίσιο ασύλου με ταχύτερες επιστροφές και «ασφαλείς τρίτες χώρες»
Σε σαφή σκλήρυνση της μεταναστευτικής της πολιτικής προχωρά η Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε νέους, αυστηρότερους κανόνες για το άσυλο, τις επιστροφές και την εφαρμογή της έννοιας της «ασφαλούς τρίτης χώρας».
Στο επίκεντρο των αποφάσεων βρίσκεται η δημιουργία κοινού ευρωπαϊκού καταλόγου ασφαλών χωρών καταγωγής, καθώς και η διεύρυνση των δυνατοτήτων μεταφοράς αιτούντων άσυλο σε τρίτες χώρες εκτός ΕΕ, με στόχο – όπως υποστηρίζεται – την αποσυμφόρηση των συστημάτων ασύλου και την επιτάχυνση των διαδικασιών.
Τι αλλάζει στην πράξη
Με το νέο πλαίσιο, τα κράτη-μέλη θα μπορούν να εξετάζουν ταχύτερα και με συνοπτικές διαδικασίες αιτήσεις ασύλου από πολίτες χωρών που χαρακτηρίζονται «ασφαλείς», οδηγώντας σε γρηγορότερες απορρίψεις και επιστροφές. Παράλληλα, επεκτείνεται η εφαρμογή της έννοιας της ασφαλούς τρίτης χώρας, επιτρέποντας τη μεταφορά αιτούντων άσυλο σε χώρες εκτός ΕΕ, ακόμη και αν δεν έχουν άμεση σύνδεση με αυτές.
Σύμφωνα με τους υποστηρικτές των μέτρων, οι αλλαγές αποσκοπούν στην αντιμετώπιση της «κατάχρησης» του συστήματος ασύλου και στη μείωση των παράτυπων μεταναστευτικών ροών.
Αντιδράσεις και προβληματισμοί
Ωστόσο, οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων και πολιτικές δυνάμεις εκφράζουν έντονες ανησυχίες, κάνοντας λόγο για υπονόμευση του δικαιώματος στο άσυλο, μαζικές απορρίψεις αιτήσεων χωρίς επαρκή εξέταση και αυξημένο κίνδυνο παραβίασης της αρχής της μη επαναπροώθησης.
Ιδιαίτερος προβληματισμός εκφράζεται για τις επιπτώσεις που θα έχουν οι νέοι κανόνες στις χώρες πρώτης γραμμής, όπως η Ελλάδα, όπου η πίεση στα κέντρα υποδοχής παραμένει υψηλή.
Η ψήφιση των μέτρων σηματοδοτεί μια ξεκάθαρη πολιτική στροφή της ΕΕ προς την αυστηροποίηση και την αποτροπή, με το μεταναστευτικό να αντιμετωπίζεται όλο και περισσότερο ως ζήτημα ελέγχου και ασφάλειας – και λιγότερο ως ανθρωπιστική πρόκληση.
