Στη Λέσβο πρόκειται να πραγματοποιηθεί επιστημονικό συνέδριο με θέμα «Ιστορία – Λαϊκή Παράδοση και Τουριστική Αξιοποίηση της Πολιτιστικής Κληρονομιάς», με επίκεντρο τη μορφή του HayreddinBarbarossa και τη διαχρονική παρουσία του στη συλλογική μνήμη του Αιγαίου.
Οι επιστημονικές ομιλίες θα διεξαχθούν στις 18 Ιουλίου 2026, στο Δημοτικό Θέατρο Μυτιλήνης με τη στήριξη του Υπουργείου Πολιτισμού, μέσω του πολιτιστικού σωματείου Culture4All Πολιτισμός για όλους .
Συμμετέχουν πανεπιστημιακοί και ερευνητές από διεθνή ακαδημαϊκά ιδρύματα, αναδεικνύοντας τη Λέσβο σε κόμβο επιστημονικού διαλόγου για ζητήματα πολιτιστικής κληρονομιάς και βιώσιμης τουριστικής ανάπτυξης.
Όπως επισημαίνουν οι διοργανωτές, στόχος της επιστημονικής συνάντησης δεν είναι η απλή προσέγγιση του ρόλου μεμονωμένων ιστορικών προσώπων, αλλά η πολυεπίπεδη ανάλυση της ιστορικής πραγματικότητας και της λαϊκής παράδοσης που διαμορφώθηκε γύρω από αυτά. Στο πλαίσιο αυτό, επιδιώκεται η ενίσχυση της προβολής και ανάδειξης μικρών χωριών που συνδέονται με τέτοιες αφηγήσεις και βρίσκονται στα όρια της ερημοποίησης.
Η μορφή του Χαϊρεντίν Μπαρμπαρόσα, του διαβόητου κουρσάρου και μετέπειτα Καπουδάν Πασά του οθωμανικού στόλου, προσεγγίζεται μέσα από διαφορετικές επιστημονικές οπτικές, όπως η ιστορία, η λαογραφία, η εκπαίδευση και η τουριστική ανάπτυξη, αναδεικνύοντας τη σύνθετη σχέση μνήμης, ταυτότητας και τοπικής ανάπτυξης.
Η πρωτοβουλία εντάσσεται στο πλαίσιο ενίσχυσης της πολιτιστικής ταυτότητας του νησιού και ανάδειξης της Λέσβου και των χωριών της ως τόπου ιστορικής και πολιτιστικήςαναφοράς.
Στόχος του Συνεδρίου
Το συνέδριο αποσκοπεί στην ενίσχυση της προβολής και ανάδειξης μικρών χωριών που βρίσκονται στα όρια της εγκατάλειψης, δίνοντάς τους τη δυνατότητα να αξιοποιήσουν και να προβάλλουν τον πολιτιστικό τους πλούτο, ώστε να διατηρήσουν τη θέση τους στον σύγχρονο χάρτη, μέσω της ενίσχυσης της εξωστρέφειας και της προσέλκυσης επισκεπτών
Παράλληλα, επιχειρεί να αναδείξει τη δυναμική σχέση ανάμεσα στην Ιστορία, τη Λαϊκή Παράδοση και την Πολιτιστική Κληρονομιά, εξετάζοντας πώς αυτές μπορούν να λειτουργήσουν ως μοχλοί βιώσιμης πολιτιστικής και τουριστικής ανάπτυξης για τη Λέσβο και το ευρύτερο Αιγαίο.
Συμμετέχοντα Ιδρύματα
Πανεπιστήμια εξωτερικού
• Yıldız Technical University Κωνσταντινούπολη Τουρκία
Ελληνικά Πανεπιστήμια
• Αιγαίου
• Δυτικής Αττικής
• Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών
• Θεσσαλίας
• Χαροκόπειο
Παράλληλες δράσεις
1-Έκθεση ζωγραφικής με θέμα «Τοπία της Γέρας».
Παράλληλα κατά την διάρκεια του συνεδρίου, στο φουαγιέ του Δημοτικού Θεάτρου Μυτιλήνης, θα πραγματοποιηθεί έκθεση ζωγραφικής με θέμα «Τοπία της Γέρας», με στόχο την ανάδειξη και προβολή της πολιτιστικής ταυτότητας της περιοχής.
2.Έκθεση Ζωγραφικής και Χειροτεχνίας Σχολείων
με θέμα:
«Η Λέσβος και ο Μπαρμπαρόσα – ανάμεσα στον μύθο και την ιστορία»
Κυριακή 19 Ιουλίου 2026
Ώρα: 09:00 – 12:00 Tελετή βράβευσης και απονομής διπλωμάτων.
📍 Δημοτικό Σχολείο Παλαιοκήπου
Έκθεση Ζωγραφικής και Χειροτεχνίας Σχολείωνμε θέμα:«Η Λέσβος και ο Μπαρμπαρόσα – ανάμεσα στον μύθο και την ιστορία»
2-Παρουσιαση κ εφαρμογή της ψηφιακής πολιτιστικής διαδρομής για τον Παλαιόκηπο σε τρεις γλώσσες-(ελληνικά, αγγλικά και τουρκικά –Culture4All)
Ο Παλαιόκηπος Γέρας στη Λέσβο αποτελεί οικισμό με σημαντική ιστορική και πολιτιστική ταυτότητα, όπου η ελαιοπαραγωγή και η αγγειοπλαστική έχουν διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στην τοπική οικονομία και παράδοση. Παράλληλα, σύμφωνα με την τοπική παράδοση αλλά και ορισμένες ακαδημαϊκές αναφορές, ο Παλαιόκηπος θεωρείται η γενέτειρα του Χαϊρεντίν Μπαρμπαρόσα, οθωμανού ναυάρχου και κουρσάρου.
Σήμερα, μέσω συνεργασιών με πανεπιστημιακά ιδρύματα, υλοποιούνται δράσεις ανάδειξης της τοπικής κληρονομιάς, όπως η δημιουργία ψηφιακής πολιτιστικής διαδρομής σε τρεις γλώσσες(ελληνικά, αγγλικά και τουρκικά -υπουργείο πολιτισμού -Culture4All).
3. Ώρα 21:00 – –Ευρειακή, Κόλπος Γέρας
Πειρατική Ρεγκάτα-Βιωματική αναβίωση της ναυτικής και εμπορικής παράδοσης της περιοχής
- Παρουσίαση της ιστορικής σημασίας του κόλπου Γέρας ως σημείου ανεφοδιασμού πλοίων
- Πολιτιστικές και θεματικές δράσεις εμπνευσμένες από την τοπική ιστορία
- Προβολή της τοπικής παραγωγής και της γαστρονομικής ταυτότητας της περιοχής
- Μουσική και ψυχαγωγικό πρόγραμμα με παραδοσιακά στοιχεία
Η Πειρατική Ρεγκάτα στην Ευρειακή, στον Κόλπο της Γέρας, αποτελεί μια δυναμική και βιωματική πολιτιστική δράση που αναδεικνύει, με σύγχρονους όρους, τη ναυτική ιστορία και την πολιτιστική κληρονομιά της περιοχής.
Η εκδήλωση εντάσσεται σε ένα τοπίο ιδιαίτερης φυσικής και ιστορικής αξίας, το οποίο ξεχωρίζει για την αισθητική του, με τους απέραντους ελαιώνες να φτάνουν έως τη θάλασσα και να συνθέτουν ένα χαρακτηριστικό «ασημοπράσινο» τοπίο. Το περιβάλλον αυτό έχει εμπνεύσει διαχρονικά την τέχνη και τη λογοτεχνία: ο Ηλίας Βενέζης το περιγράφει ως έναν σχεδόν μυθικό χώρο, όπου «αναπαύονται οι αρχαίες θαλάσσιες θεότητες του Αιγαίου», ενώ ο λαϊκός ζωγράφος Θεόφιλος Χατζημιχαήλ αποτυπώνει τη γοητεία του στον πίνακα «Ο Κόλπος της Γέρας» (1932). Παράλληλα, ο Νομπελίστας ποιητής Οδυσσέας Ελύτης υμνεί την πνευματικότητα και την ιδιαίτερη ομορφιά του τοπίου στο έργο του Άξιον Εστί.
Σε ιστορικό επίπεδο, ο κόλπος συνδέεται άρρηκτα με την οικονομική ανάπτυξη της περιοχής, καθώς η καλλιέργεια και το εμπόριο ελαιολάδου αποτέλεσαν βασικούς πυλώνες ευημερίας για τους οικισμούς που τον περιβάλλουν. Ενδεικτικό είναι ότι ξένοι περιηγητές τον αποκαλούσαν «PortOlivier», αναγνωρίζοντας τον πλούτο και τη σημασία του.
