Το Δημοτικό σχολείο της Λουτρόπολης Θερμής επισκέφθηκε την Τετάρτη 13 Μαΐου 2026 τον Άγιο Στέφανο Μανταμάδου, την ιστορική περιοχή όπου άλλοτε λειτουργούσαν 42 εργαστήρια τσουκαλάδων, κρατώντας ζωντανή μια από τις σημαντικότερες παραδόσεις της λεσβιακής κεραμικής.
Το Δ.Σ. επισκέφθηκαν το αγγειοπλαστείο του Δημήτρη Κουβδή, το τελευταίο παραδοσιακό εργαστήριο που συνεχίζει να λειτουργεί σήμερα στη Λέσβο, διατηρώντας αναλλοίωτη ολόκληρη τη διαδικασία παραγωγής των κεραμικών, όπως γινόταν παλιά. Ο ίδιος αφηγήθηκε την ιστορία της κεραμικής τέχνης της περιοχής και τη μεγάλη σημασία που είχαν τα πήλινα αγγεία στα νοικοκυριά προηγούμενων δεκαετιών.
Τα περίφημα σταμνιά του Μανταμάδου ήταν ιδιαίτερα περιζήτητα, καθώς το νερό διατηρούνταν δροσερό χάρη στα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του τοπικού χώματος. Από τη δεκαετία του 1950 όμως, τα παραδοσιακά πήλινα σκεύη άρχισαν να αντικαθίστανται από βιομηχανοποιημένα γυάλινα και πλαστικά προϊόντα, οδηγώντας σταδιακά στην παρακμή της τέχνης των τσουκαλάδων.
Σήμερα, το εργαστήριο του Δημήτρη Κουβδή αποτελεί μοναδικό ζωντανό κύτταρο αυτής της παράδοσης και συγκαταλέγεται στα τελευταία της Μεσογείου που εξακολουθούν να λειτουργούν με αυθεντικό παραδοσιακό τρόπο. Η παραγωγή ξεκινά από τη συλλογή του αργιλώδους χώματος της περιοχής, την επεξεργασία του πηλού και συνεχίζεται με το ψήσιμο σε παραδοσιακό καμίνι, που λειτουργεί με πυρήνα και ξύλα ελιάς, ενώ τα κεραμικά διακοσμούνται με ασβέστη.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η παραδοσιακή κατασκευή του εργαστηρίου, το οποίο διαθέτει επίπεδη στέγη από καλάμια, ξερά πουρνάρια και πατημένο χώμα, χαρακτηρισμένο ως διατηρητέο μνημείο από το Υπουργείο Πολιτισμού.
Η τέχνη του Δημήτρη Κουβδή έχει αναγνωριστεί επίσημα, καθώς πριν από τρία χρόνια εντάχθηκε στο Εθνικό Ευρετήριο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO στην Ελλάδα από το Υπουργείο Πολιτισμού, ως πολύτιμο στοιχείο της πολιτιστικής κληρονομιάς του τόπου.
Ο τελευταίος αγγειοπλάστης στα τσουκαλαριά του Αγίου Στεφάνου συνεχίζει μέχρι σήμερα να δημιουργεί τον πηλό όπως οι παλιοί μάστορες, κρατώντας ζωντανή μια τέχνη που συνδέεται άρρηκτα με την ιστορία, την παράδοση και την καθημερινότητα της Λέσβου.
