Αντί Μνημοσύνου:
Αντί μνημοσύνου, ας κρατήσουμε ζωντανό το παράδειγμα ενός ανθρώπου που απέδειξε ότι η αληθινή πατρότητα και η ουσιαστική προσφορά δεν περιορίζονται από δεσμούς αίματος. Ο Παναγιώτης Παρασκευαΐδης στάθηκε στήριγμα, δάσκαλος και πατέρας για την Έλλη Παναγή και για πολλούς ακόμη ανθρώπους που είχαν ανάγκη. Η ιστορία τους θυμίζει πως η γενναιοδωρία, η παιδεία και η αγάπη μπορούν να αλλάξουν μια ανθρώπινη ζωή και να δημιουργήσουν δεσμούς που διαρκούν για πάντα. Αιωνία η μνήμη του.
Η ιστορία της Έλλης Παναγή και του λόγιου Παναγιώτη Παρασκευαΐδη είναι μια βαθιά ανθρώπινη διαδρομή ευγνωμοσύνης, προσφοράς και ουσιαστικής πατρικής αγάπης. Μετά τα τραγικά γεγονότα της Κύπρου το 1974, όταν χιλιάδες οικογένειες βρέθηκαν ξεριζωμένες και αντιμέτωπες με την ανάγκη να ξαναχτίσουν τη ζωή τους από την αρχή, ο Παναγιώτης Παρασκευαΐδης στάθηκε έμπρακτα στο πλευρό τους. Στέλνοντας βιβλία στην Κύπρο, είχε ζητήσει από τους δασκάλους να ενημερώσουν τα παιδιά πως όποιο έβρισκε μέσα στο βιβλίο μια προσωπική του κάρτα, εκείνος θα αναλάμβανε τη μόρφωσή του.
Η Έλλη και η οικογένειά της , πρόσφυγες και άνθρωποι του μόχθου, ήταν από εκείνους που βρήκαν την κάρτα. Από εκείνη τη στιγμή ξεκίνησε ένας δεσμός ζωής. Ο Π. Παρασκευαΐδης δεν ανέλαβε μόνο τις σπουδές της, αλλά τη στήριξε οικονομικά και ηθικά στα δύσκολα χρόνια της προσφυγιάς. Η Έλλη άρχισε να επισκέπτεται συχνά τη Λέσβο, να γνωρίζει τον τόπο και τους ανθρώπους του, να δημιουργεί φιλίες που κρατούν πάνω από τέσσερις δεκαετίες και, κυρίως, να γνωρίζει από κοντά τον άνθρωπο που θεωρούσε πατέρα της. Όσα αφηγήθηκε στον επικήδειο λόγο της, ερχόμενη για μία ημέρα από την Κύπρο, φωτίζουν μια σχέση που εξελίχθηκε σε βαθιά πνευματική και οικογενειακή σύνδεση
Πώς θυμάστε τη στιγμή που βρέθηκε η κάρτα του κ. Παναγιώτη μέσα στο βιβλίο και τι σήμαινε αυτό για την οικογένεια σας εκείνα τα δύσκολα χρόνια της προσφυγιάς;
Κατάγομαι από την Αμμόχωστο. Tο 1974 με την τουρκική εισβολή γίναμε πρόσφυγες στη δική μας πατρίδα. Μαζί με την εξαμελή οικογένειά μου ζήσαμε στον καταυλισμό της Ξυλοτύμπου (χωριό της Λάρνακας) για 14 μήνες σε αντίσκηνα. Θυμάμαι ότι η σχολική χρονιά 1974-1975 άργησε να ξεκινήσει λόγω του ότι τα σχολεία αποτελούσαν χώρους στέγασης των προσφύγων. Έπρεπε πρώτα να τακτοποιηθούν «προσωρινά» οι πρόσφυγες που διαβιούσαν στις σχολικές αίθουσες σε άλλα καταλύματα και αργότερα να λειτουργήσουν ως σχολικές δομές. Ταυτόχρονα παρουσιαζόταν και πρόβλημα στέγασης, αφού η χωρητικότητα των σχολικών κτιρίων δεν ικανοποιούσε τον αυξημένο αριθμό των μαθητώνμε την προσφυγοποίηση. Και τότε αποφασίστηκε κάτι πρωτόγνωρο για μας τα παιδιά: πρωινή και απογευματινή φοίτηση.
Ξεκινήσαμε, μάς δοθήκαν τα σχολικά βιβλία και ανοίγοντας την τσάντα το απόγευμα, όταν γύρισα στο αντίσκηνο, βρήκα στο βιβλίο της ιστορίας μια κάρτα με ένα σημείωμα: Ονομάζομαι Παναγιώτης Παρασκευαϊδης, είμαι φιλόλογος και παρακαλώ οποίο παιδί βρει την κάρτα μου να επικοινωνήσει μαζί μου. Ένιωσα μεγάλη χαρά και τύχη και ανακοίνωσα στους γονείς μου την πρόθεση μου να τού γράψω. Όμως σε ποια διεύθυνση θα μού απαντούσε; Στον καταυλισμό που μέναμε δεν είχαμε διεύθυνση στα αντίσκηνα γι’ αυτό ζήτησα από την ξαδέλφη μου, που έμενε στη Λάρνακα, να μού επιτρέψει να χρησιμοποιήσω τη δική της. Έτσι, ευχαριστώντας τον για το βιβλίοπου μού έστειλε,τού έγραψα και όλη την ιστορία για τον πόλεμο. Όλα όσα έζησα η ίδια και η οικογένειά μου. Τού ανάφερα ότι φοιτούσα στη Α΄γυμνάσιου και ότι ήμουν άριστη μαθήτρια.Σε μια βδομάδα πήρα την πρώτη επιστολή. Μεγάλη χαρά και συγκίνηση με το γράμμα και ακόμα μεγαλύτερη καθώς ανοίγοντας το βρήκα μέσα μερικές δραχμές. Ακολουθήσαν πολλά άλλα γράμματα μέσα από τα οποία αναπτύχθηκε μια σχέση ιδιαίτερη και ξεχωριστή.
- Ποια ήταν η πρώτη σας προσωπική επαφή μαζί του και ποτέ νιώσατε ότι δεν ήταν απλώς ένας ευεργέτης αλλά ένας πατέρας για εσάς;
Η πρώτη μου προσωπική επαφή ήταν το Πάσχα του 1978, όταν δήλωσε συμμετοχή στο Κυπρολογικό συνέδριο. Μεγάλη Πέμπτη απόγευμα έφθασε το ταξί έξω από το σπίτι μας στον προσφυγικό συνοικισμό Κόκκινες στη Λάρνακα, όπου μεταστεγάστηκε η οικογένειά μου με το που τέλειωσαν τα σπιτάκια που έφτιαξε η κυβέρνηση για τους πρόσφυγες. Δεν υπήρχαν τότε ονόματα οδών και αριθμοί. Έψαξε, ρώτησε κόσμο και εντόπισε την οικογένειά μας. Δεν περιγράφεται η χαρά και η συγκίνηση που νιώσαμε όλοι στην πρώτη αυτή συνάντηση. Ήταν μεγάλη έκπληξη για μας, ένα τόσο απρόσμενο γεγονός… Περάσαμε όλες τις μέρες μαζί του κι όλο ρωτούσε να μάθει για τον ξεριζωμό,τη διαβίωση, τα προβλήματα που αντιμετωπίζαμε. Το τελευταίο βράδυ πριν αναχωρήσει μάς ανακοίνωσε ότι θα αναλάμβανε όλα τα έξοδα των σπουδών μου, όταν θα τελείωνα το σχολείο. Για μένα ήταν όνειρο ζωής οι σπουδές,αλλά άπιαστο όνειρο λόγω των οικονομικών δυσκολίων. Και το τήρησε με ευλάβεια. Μού έστελνε λεφτά να αγοράζω βιβλία και να πληρώνω τα φροντιστήρια μου, γιατί με το προσφυγικό επίδομα που μάς δινόταν από το κράτος τα πράγματα ήταν πολύ δύσκολα οικονομικά. Ένιωθα ευλογημένη και τυχερή που τόν είχα στη ζωή μου. Αναχώρησε από την Κύπρο αφήνοντας σε μας τις καλύτερες εντυπώσεις. Η οικειότητα, η καλοσύνη, η ευγένεια του κέρδισε όλα τα μέλη της οικογένειάς μου. Νιώσαμε ότι αποκτήσαμε ένα νέο συγγενή και ας μην ήταν συγγένεια εξ αίματος.Για μένα ήταν και θα είναι ο Έλληνας Πατέρας μου.
- Με ποιους τρόπους σας στήριξε όλα αυτά τα χρόνια όχι μόνο οικονομικά στις σπουδές σας αλλά ηθικά και ανθρώπινα;
Βιώνοντας κι ο ίδιος πολλές στερήσεις στη διάρκεια της κατοχής μάς καταλάβαινε απόλυτα και προσπαθούσε να μας ενθαρρύνει.Μάς έδινε ελπίδα, μάς εμψύχωνε ότι τίποτε δεν χάθηκε και ότι η μέρα του γυρισμού θα έρθει σίγουρα.Επισκεφτήκαμε πολλές φορές μαζί τα κατεχόμενα εδάφη με το άνοιγμα των οδοφραγμάτων. Τον ενδιέφερε ο τόπος μας γι’ αυτό και έγραψε πολλά άρθρα σχετικά με τους αγνοουμένους και την προσφυγιά.Η λαογραφία του τόπου μας επίσης τον ενδιέφερε πολύ. Πολλέςφορές στις μελέτες που έκανε για τη λαογραφία μού ζητούσε να τού στέλνω υλικό το οποίο παρουσίαζε στο Κυπρολογικό συνέδριο. Πάντα παρακολουθούσα τις παρουσιάσεις του και ένιωθα ιδιαίτερα περήφανη, όταν στο τέλος με ευχαριστούσε για την βοήθεια που πρόσφερα.
- Πώς επηρέασε η σχέση σας τη σύνδεση σας με την Λέσβο και τους ανθρώπους της αυτά τα σαράντα χρόνια που ερχόσασταν συχνά στο νησί;
Στη Λέσβο πήγα για πρώτη φορά το 1980, για να σπουδάσω δασκάλα.Με φιλοξένησε πάνω από δύο μήνες και ένιωθα πολύ οικεία μαζί τους αλλά μού έλειπαν τα αδέλφια μου κι οι γονείς μου. Επέστρεψα με την υπόσχεση να φοιτήσω σε κολλέγιο στην Κύπρογια να σπουδάσω οικονομικά- λογιστική. Με το επάγγελμα αυτό ασχολούμαι μέχρι σήμερα. Μέσω του κ. Παναγιώτη όλα αυτά τα 40 χρονιά που επισκέπτομαι το νησί, γνώρισα αξιόλογους ανθρώπους της τέχνης και του πολιτισμού. Με πολλές οικογένειες αναπτύχθηκαν στενοί δεσμοί φιλίας, οι οποίοι διατηρούνται μέχρι σήμερα που για μένα και την οικογένειά μου, υπερβαίνουν τους δεσμούς συγγένειας. Το νησί είναι η δεύτερή μου πατρίδα. Το ίδιο αισθάνονται και τα παιδιά μου τα οποία το επισκέπτονται σχεδόν κάθε χρόνο.Ταξίδευα πολύ συχνά στη Λέσβο ιδιαίτερα μετά την απώλεια της κ. Καίτης.Ήταν μόνοςς και ευάλωτος. Αισθανόμουν έντονα την ανάγκη να τον φροντίσω, να τον στηρίξω, όπως ο ίδιος έκανε για μένα. Να του ανταποδώσω, όσο μπορούσα, ότι μου πρόσφερε. Ήταν ο Έλληνας πατέρας μου. Στο διάστημα αυτό δέθηκα περισσότερο μαζί του και κουβαλάω αναμνήσεις που δεν θα ξεχάσωποτέ. Δυστυχώς όμως από το 2022 ξαφνικά και χωρίς κανέναλόγο μού απαγορεύτηκε από την νυν σύζυγο του να τον επισκέπτομαι. Δεν μου επέτρεπε καμία απολύτως επαφή μαζί του. Και αυτό είναι κάτι που με πλήγωσε αφάνταστα.
- Ποια στοιχεία της προσωπικότητας και του πνευματικού του έργου θεωρείτε πως τον καθιστούν ξεχωριστό ως λόγιο και ως άνθρωπο που δεν θα ξεχαστεί από κανέναν;
Ο κ.Παναγιώτης ήταν ο φιλόλογος και ιστορικός ο οποίος προσπαθούσε να μεταδώσει στα παιδιά τις γνώσεις του. Ο καλύτερος καθηγητής, έλεγαν οι μαθητές του. Ακόμα ο γιος μου ευγνωμονεί τον παππού Παναγιώτη και θυμάται τη βδομάδα που πέρασαν μαζί διαβάζοντας για τις παγκύπριες εξετάσεις. Όχι μόνο εκπαιδευτικός αλλά και συγγραφέας – ερευνητής. Ερεύνησε και ανέδειξε μέσα από το συγγραφικό του έργο θέματα ιστορίας και λαογραφίας. Και δεν παρέλειψε να αναδείξει τα ήθη και τα έθιμα και του δικού μας νησιού, αρθρογραφώντας χρόνια στις τοπικέςεφημερίδες. Άτομο με σπουδαία γνώση, καλλιεργημένο, δημοκρατικό, που λάμβανε θέση για τα πολιτικά δρώμενα, με έγνοια για τον πολιτισμό και την επίλυση των προβλημάτων του τόπου του. Ποιος εξάλλου μπορεί να αμφισβητήσει τη φιλανθρωπική δράση στο νησί του;
- Τι νιώσατε γράφοντας και εκφωνώντας τον επικήδειο του και ποιο είναι το μεγαλύτερο μάθημα ζωής που σας άφησε;
Με πόνο ψυχής κάθισα να γράψω λίγα φτωχά λόγια για να εκφράσω όλη μου την αγάπη σε αυτόν τον σπουδαίο άνθρωπο.Τον άλλο πατερά, που στάθηκε δίπλα μου στα δύσκολα εφηβικά χρόνια της προσφυγιάς, που αγάπησε την οικογένεια και τα παιδιά μου ως εγγόνια του. Θυμάμαι ακόμα ως σήμερα όλες αυτές τις σημαντικές συμβουλές που μου έγραφε στις επιστολές του: να διαβάζω, να είμαι υπερήφανη, να μην σκύβω το κεφάλι, να έχω θάρρος και δύναμη, να ονειρεύομαι και να ελπίζω για την λευτεριά της πατρίδας μου. Ήθελα το μεγάλο ευχαριστώ και το τελευταίο φιλί να το έδινα, ενώ ήταν ακόμα εν ζωή,αλλά δυστυχώς δεν μού επιτράπηκε. Να αποχαιρετήσω με σεβασμό τον άνθρωπο που με δίδαξε να παλεύω για το δίκιο, να κάνω όνειρα, διότι χωρίς αυτά τα δυο ο άνθρωπος είναι άδειος ψυχικά και πνευματικά κορίτσι μου, έλεγε. Τον άνθρωπο που μου δίδαξε πως η μόρφωση είναι η καλύτερη αρετή και ότι μόνο μέσω αυτής θα μπορέσουμε να βοηθήσουμε την πατρίδα μας κάθε φορά που μας χρειάζεται, για να βγει από τα αδιέξοδα.
- Αν έπρεπε να συνοψίσετε τη σχέση σας σε μια φράση ποια θα ήταν αυτή;
ΑΓΝΗ ΠΑΤΡΙΚΗ ΑΓΑΠΗ 50 χρόνων, η οποία δεν διαγράφεται με τίποτα και από κανέναν.
Το μνημόσυνο του αγαπημένου δασκάλου θα τελεστεί την Κυριακή στον Άγιο Θεράποντα στις 9:30 το πρωί. Όσοι επιθυμούν να τιμήσουν τη μνήμη του παρακαλούνται να παρευρεθούν.
