Πρόταση προς την Περιφέρεια, τους δύο Δήμους, τη Γενική Γραμματεία Νησιωτικής Πολιτικής και τους βουλευτές του νομού για την αξιοποίηση ευρωπαϊκών χρηματοδοτήσεων, την ενίσχυση των κοινωνικών δομών, τη στέγαση και την τοπική οικονομία
Ένα ολοκληρωμένο σχέδιο παρεμβάσεων για τη στήριξη των κατοίκων της Λέσβου, με έμφαση στη μείωση του κόστους διαβίωσης, τις φορολογικές ελαφρύνσεις και την ουσιαστική εφαρμογή της νησιωτικής πολιτικής, καταθέτει ο Σύλλογος Εθελοντισμού και Αλληλεγγύης «ΕΛΙΑ ΣΕ ΔΡΑΣΗ». Με επιστολή του προς τη Γενική Γραμματεία Νησιωτικής Πολιτικής, την Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου, τους Δήμους Μυτιλήνης και Δυτικής Λέσβου, καθώς και τους τρεις βουλευτές του νομού, ο Σύλλογος ζητά τη διαμόρφωση ενός συντονισμένου σχεδίου που θα απαντά στις αυξανόμενες οικονομικές και κοινωνικές πιέσεις που αντιμετωπίζουν τα νοικοκυριά και οι επιχειρήσεις του νησιού.
Όπως επισημαίνει ο πρόεδρος του Συλλόγου, Παναγιώτης Λύμπος, το υψηλό κόστος των τροφίμων, της ενέργειας, της στέγασης και των μεταφορών, σε συνδυασμό με τις δυσκολίες στην απασχόληση και την πρόσβαση σε υπηρεσίες, περιορίζει την αγοραστική δύναμη των πολιτών. Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στους εργαζομένους, τους συνταξιούχους, τις οικογένειες με παιδιά, τους νέους και τις μικρές επιχειρήσεις, ενώ τονίζεται ότι η πληθυσμιακή συρρίκνωση και η απομάκρυνση των νέων ανθρώπων από τη Λέσβο επιβαρύνουν ακόμη περισσότερο την κοινωνική και οικονομική συνοχή.
Στο πεδίο της φορολογικής πολιτικής, η «ΕΛΙΑ ΣΕ ΔΡΑΣΗ» ζητά να εξεταστεί η περαιτέρω μείωση του ΦΠΑ σε βασικά αγαθά και υπηρεσίες, στο πλαίσιο που επιτρέπουν οι εθνικοί και ευρωπαϊκοί κανόνες, καθώς και η ενίσχυση των ελέγχων ώστε οι φορολογικές μειώσεις να αποτυπώνονται πραγματικά στις τελικές τιμές. Παράλληλα, προτείνει στοχευμένα μέτρα για νοικοκυριά χαμηλών και μεσαίων εισοδημάτων, οικογένειες με παιδιά και συνταξιούχους, πρόσθετη στήριξη για το ενεργειακό κόστος και ειδική αξιολόγηση του κόστους του βασικού καλαθιού αγαθών στη Λέσβο σε σύγκριση με την ηπειρωτική Ελλάδα. Αναγνωρίζει ότι το νησί ήδη υπάγεται σε καθεστώς μειωμένων συντελεστών ΦΠΑ, ζητώντας ωστόσο να εξεταστεί η περαιτέρω ενίσχυση των σχετικών ελαφρύνσεων. Διευκρινίζει, μάλιστα, ότι τέτοιου είδους φορολογικές παρεμβάσεις απαιτούν εθνικές και, όπου χρειάζεται, ευρωπαϊκές αποφάσεις και δεν μπορούν να χρηματοδοτηθούν απευθείας από περιφερειακά προγράμματα ΕΣΠΑ.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στο μεταφορικό κόστος, το οποίο, σύμφωνα με τον Σύλλογο, επιβαρύνει τόσο τα νοικοκυριά όσο και την ανταγωνιστικότητα των τοπικών επιχειρήσεων. Στις προτάσεις περιλαμβάνονται η αναθεώρηση και ενίσχυση του Μεταφορικού Ισοδύναμου, πρόσθετα μέτρα για τη μείωση του κόστους ακτοπλοϊκών μετακινήσεων των μόνιμων κατοίκων, καθώς και παρεμβάσεις για τη μεταφορά τροφίμων, φαρμάκων και άλλων βασικών αγαθών. Ζητείται επίσης η δημιουργία συστήματος τακτικής παρακολούθησης των τιμών και των μεταφορικών επιβαρύνσεων, ώστε να αποτυπώνεται το πραγματικό κόστος της νησιωτικότητας.
Σημαντικό μέρος της πρότασης αφορά την αξιοποίηση των ευρωπαϊκών χρηματοδοτικών εργαλείων. Ο Σύλλογος καλεί την Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου και τους δύο Δήμους να καταγράψουν τις διαθέσιμες προσκλήσεις, τα έργα που βρίσκονται υπό ένταξη και τις ανάγκες που παραμένουν ακάλυπτες. Ως βασικά χρηματοδοτικά εργαλεία αναφέρονται το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης για κοινωνικές και δημοτικές υποδομές, ενεργειακές αναβαθμίσεις και ενίσχυση της επιχειρηματικότητας, το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο για την απασχόληση, την κοινωνική ένταξη και την αντιμετώπιση της φτώχειας, καθώς και τα προγράμματα LEADER και ΤΑΠΤοΚ για την τοπική ανάπτυξη και την ενίσχυση της παραγωγής. Στην ίδια κατεύθυνση προτείνεται η αξιοποίηση του Προγράμματος Αλιείας, Υδατοκαλλιέργειας και Θάλασσας για τις παράκτιες και αλιευτικές κοινότητες.
Ειδική αναφορά γίνεται σε κοινωνικές δράσεις του Περιφερειακού Προγράμματος «Βόρειο Αιγαίο» 2021-2027, το οποίο διαθέτει συνολική δημόσια δαπάνη 394,019 εκατομμυρίων ευρώ. Η «ΕΛΙΑ ΣΕ ΔΡΑΣΗ» ζητά να εξεταστεί η δυνατότητα αξιοποίησης της προγραμματισμένης πρόσκλησης για τη δημιουργία δομών αστέγων, με προϋπολογισμό ενός εκατομμυρίου ευρώ και προβλεπόμενη περίοδο υλοποίησης από το τελευταίο τετράμηνο του 2026 έως το πρώτο τετράμηνο του 2027. Παράλληλα, θέτει το ζήτημα της συμμετοχής της Περιφέρειας στη δράση τηλεφροντίδας και κατ’ οίκον παρακολούθησης ηλικιωμένων, με προϋπολογισμό πρόσκλησης 2.250.000 ευρώ και καταληκτική ημερομηνία την 25η Νοεμβρίου 2026. Ζητά ακόμη την προετοιμασία προτάσεων για την αντιμετώπιση της παιδικής φτώχειας, εφόσον ενεργοποιηθεί η σχετική πρόσκληση, αλλά και τη διερεύνηση χρηματοδοτήσεων για κοινωνικές δομές και υποστηρικτικές υπηρεσίες προς οικονομικά ευάλωτα νοικοκυριά.
Στο ζήτημα της στέγασης και της εργασίας, η πρόταση περιλαμβάνει την αξιοποίηση δημόσιων και δημοτικών ακινήτων για τη δημιουργία προσιτής κατοικίας, καθώς και την ανακαίνιση κλειστών κατοικιών με όρους που θα διασφαλίζουν τη μακροχρόνια διάθεσή τους. Ιδιαίτερη μέριμνα ζητείται για νέους εργαζομένους, εκπαιδευτικούς, υγειονομικούς, φοιτητές και οικογένειες, που συχνά δυσκολεύονται να καλύψουν το κόστος κατοικίας στο νησί. Παράλληλα, προτείνονται κίνητρα για μικρές επιχειρήσεις που δημιουργούν νέες θέσεις εργασίας, προγράμματα κατάρτισης και επαγγελματικής ένταξης, αλλά και ενίσχυση της κτηνοτροφίας, της γεωργίας, της αλιείας, της μεταποίησης και των τοπικών προϊόντων.
Για να περάσουν οι προτάσεις από τη διατύπωση στην εφαρμογή, ο Σύλλογος ζητά τη συγκρότηση κοινής ομάδας εργασίας με τη συμμετοχή της Γενικής Γραμματείας Νησιωτικής Πολιτικής, της Περιφέρειας και των δύο Δήμων. Στόχος θα είναι η καταγραφή ώριμων έργων και κοινωνικών παρεμβάσεων, η δημιουργία ενός αναλυτικού πίνακα χρηματοδοτικών ευκαιριών με τους αρμόδιους φορείς, τους προϋπολογισμούς, τις προθεσμίες και τις προϋποθέσεις συμμετοχής, καθώς και η αξιοποίηση της τεχνικής βοήθειας των ευρωπαϊκών προγραμμάτων για την προετοιμασία μελετών και φακέλων χρηματοδότησης.
Ενεργό ρόλο ζητά να αναλάβουν και οι βουλευτές της Λέσβου, μέσω κοινοβουλευτικών ερωτήσεων προς τα αρμόδια υπουργεία για το κόστος διαβίωσης και τις επιπτώσεις της νησιωτικότητας, αλλά και με παρεμβάσεις για πρόσθετες φορολογικές και μεταφορικές ελαφρύνσεις, την επιτάχυνση των χρηματοδοτήσεων και τη στήριξη της στέγασης, της απασχόλησης και της τοπικής παραγωγής.
«Η Λέσβος δεν χρειάζεται άλλες γενικές διαπιστώσεις για τα προβλήματά της. Χρειάζεται σχέδιο, συνεργασία, αξιοποίηση των διαθέσιμων πόρων και συγκεκριμένες δεσμεύσεις», υπογραμμίζει ο Σύλλογος, ζητώντας από όλους τους αρμόδιους φορείς να μετατρέψουν τις διαπιστώσεις σε πράξεις και μετρήσιμα αποτελέσματα. Όπως επισημαίνει, η στήριξη των νοικοκυριών, η δημιουργία θέσεων εργασίας, η βελτίωση των κοινωνικών υπηρεσιών και η αντιμετώπιση της πληθυσμιακής συρρίκνωσης αποτελούν αλληλένδετες προτεραιότητες για το μέλλον του νησιού.
