Τι αλλάζει στις άδειες, τι γίνεται με τα αυθαίρετα και γιατί αντιδρούν οι δήμοι
Από την 1η Ιουλίου, ξεκινά σταδιακά μια μεγάλη αλλαγή στον τρόπο που εκδίδονται οι οικοδομικές άδειες και γίνονται οι πολεοδομικοί έλεγχοι. Οι πολεοδομίες, όπως τις γνωρίζαμε μέχρι σήμερα στους δήμους, αρχίζουν να μεταφέρονται στο Εθνικό Κτηματολόγιο.
Στην αρχή θα μπουν στο νέο σύστημα λίγες πολεοδομίες, που θα λειτουργήσουν πιλοτικά. Μέχρι το 2027, όμως, όλες οι Υπηρεσίες Δόμησης θα περάσουν στο Κτηματολόγιο.
Για τον πολίτη και τον μηχανικό, οι αιτήσεις θα συνεχίσουν να γίνονται ηλεκτρονικά. Η βασική διαφορά είναι ότι:
- οι έλεγχοι θα γίνονται πριν ξεκινήσει η οικοδομή
- οι κανόνες θα είναι ίδιοι σε όλη τη χώρα
- μειώνονται οι διαφορετικές ερμηνείες από δήμο σε δήμο
Στόχος, σύμφωνα με την κυβέρνηση, είναι λιγότερες καθυστερήσεις και περισσότερη διαφάνεια.
Η επιλογή του Εθνικό Κτηματολόγιο έγινε γιατί διαθέτει ήδη ψηφιακά αρχεία και στοιχεία ιδιοκτησίας. Έτσι, κάθε οικοδομική άδεια θα συνδέεται πιο ξεκάθαρα με το ποιος είναι ο ιδιοκτήτης και τι δικαιούται να χτίσει.
Οι δήμοι αντιδρούν έντονα. Η Κεντρική Ένωση Δήμων Ελλάδας (ΚΕΔΕ) υποστηρίζει ότι αφαιρούνται βασικές αρμοδιότητες από την Τοπική Αυτοδιοίκηση και έχει προαναγγείλει προσφυγή στη Δικαιοσύνη.
Η κυβέρνηση απαντά ότι το νέο σύστημα θα λειτουργεί πιο γρήγορα και χωρίς τις στρεβλώσεις του παρελθόντος.
Παράλληλα, το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας εξετάζει παράταση στην τακτοποίηση αυθαιρέτων για τις Κατηγορίες 1 έως 4, καθώς η σημερινή προθεσμία λήγει στις 31 Μαρτίου 2026.
Ο λόγος είναι απλός:
χωρίς τακτοποίηση αυθαιρεσιών και χωρίς Ηλεκτρονική Ταυτότητα Κτιρίου, παγώνουν οι μεταβιβάσεις ακινήτων (πωλήσεις, γονικές παροχές, δωρεές).
Το μεγάλο πρόβλημα που μένει άλυτο
Ανοιχτό παραμένει το θέμα των αυθαιρέτων Κατηγορίας 5 – μεγάλα κτίρια που σήμερα δεν μπορούν να τακτοποιηθούν. Αυτό σημαίνει ότι δεν μπορούν να μπουν ούτε σε προγράμματα ενεργειακής αναβάθμισης, ακόμα κι αν υπάρχουν διαθέσιμα ευρωπαϊκά κονδύλια.
